24 Aralık’taki başkanlık ve parlamento seçimlerine doğru Libya’daki kırılgan uzlaşı zorlanıyor. Hafter destekli Tobruk’ta bulunan Akile Salih’in başkanlığındaki Temsilciler Meclisi, Libya Ulusal Birlik Hükümeti’ne verdiği güvenoyunu geri çektiğini duyurdu. Ulusal Birlik Hükümeti Başbakanı Abdulhamit Dibeybe, bu hamleye Başkent Trablus’ta meydanlara çıkarak yanıt verirken Tobruk’ta da güvenoyunu çekme hamlesine içeriden itiraz sesleri yükseldi.

Libya 24 Aralık tarihinde Ulusal Birlik Hükümeti yönetiminde seçimlere hazırlanırken Tobruk merkezli Temsilciler Meclisi’nden (TM) süreci zora sokacak bir adım geldi.

Temsilciler Meclisi (TM) Sözcüsü Abdullah Buleyhık, 113 milletvekilinden 89’unun evet oyuyla hükümetten güvenoyunun geri çekilmesi kararını onaylandığını duyurdu.

Libya TM’nin hükümetten güvenoyunu geri çekmeyi görüşmesi için bir diğer yasama organı olan Devlet Yüksel Konseyi’nin (DYK) da onayını alması gerekiyordu.

ÇEKİLME KARARINA TEPKİLER

Hafter’in askeri gücü elinde tuttuğu Tobruk’tan gelen bu adım Libya’da tepkiyle karşılandı. Devlet Yüksek Konseyi (DYK) Sözcüsü Muhammed Abdunnasır, Ulusal Birlik Hükümeti’nden güvenoyunun geri çekilmesini kabul edilemez olarak tanımladı.

Anadolu Ajansı’nın (AA) aktardığına göre, Temsilciler Meclisi’nin 39 üyesi, Ulusal Birlik Hükümeti’nden (UBH) güvenoyunu geri çekmek için yapılan oylamayı reddettiğini duyurdu. Tobruk’taki belediye yönetimi de güvenoyunun geri çekilmesi kararını “şaşkınlıkla” karşıladığını açıkladı. Tobruk Belediyesi, Temsilciler Meclisi’ne; “atılan bu adımı yeniden gözden geçirme” çağrısında bulundu.

Libya Siyasi Diyalog Forumu üyesi Abdulrahman al Şeyhli kararı siyasi anlaşmaların ihlali olarak gördüğünü belirtti ve durumu Akile Salih ile Fethi Başağa’nın “ucuz bir politik girişimi” olarak niteledi.

Başkent Trablusta’da Akile Salih başkanlığındaki Temsilciler Meclisinin (TM) “hükümetten güvenoyunu çekme” kararını protesto edildi. Ulusal Birlik Hükümeti Başbakanı Dibeybe, başkent Trablus’taki şehitler meydanında gösteri yapan kalabalığı ziyaret etti. Dibeybe burada, “Bize engel çıkaranlar, bu ülke için sadece kötülük, savaş ve yıkım istiyor.” diye konuştu.

LİBYA’NIN ÇOK KATMANLI DEVLET YAPISI

17 Aralık 2015 yılında imzalanan Suheyrat anlaşmasına göre; Libya devleti, danışmanlık rolü bulunan Devlet Yüksek Konseyi (DYK), Başkent Trablus merkezli Ulusal Mutabakat Hükümeti (UMH) ve Tobruk merkezli  House of Representatives (TM) olmak üzere üç ayaklı bir gövde üzerine inşa edildi.

Ülkenin silahlı güçleri ise iki Trablus’tan yönetilen Libya Ordusu ve Tobruk’tan Hafter’in komuta ettiği güçler olmak üzere iki büyük parçadan ibaretti. Trablus ve Tobruk’taki bu güçler kendi içlerinde de çok sayıda aşiret ve yerel liderlerin kırılgan ittifaklarına yaslanıyor.

Hafter’in Nisan 2019’da Başkent Trablus’u ele geçirmeye yönelik başlayan saldırı ve kuşatması Haziran 2020’de Türkiye’nin desteklediği UMH’ye bağlı Libya Ordusu tarafından durduruldu ve durum hızla başkent Trablus’u kontrol eden güçlerin lehine döndü.

23 Ekim 2020’de taraflar Cenevre’de Birleşmiş Milletler (BM) gözetiminde kalıcı ateşkeste imza attı. 9-13 Kasım tarihlerinde ise Tunus’ta bir araya gelen taraflar 24 Aralık 2021’de ülkede genel seçimlerin yapılması konusunda uzlaştı.

10 Mart 2021’de ise Trablus ve Tobruk merkezli siyasi yapıları birleştirmek için yeni bir adım atıldı; Ulusal Mutabakat Hükümeti yerine Libya Ulusal Birlik Hükümeti kuruldu.

Berlin konferansının ürünü olan 75 kişilik Libya Siyasi Diyalog Forumu Libya Ulusal Birlik Hükümeti’ne Başbakanlık için Abdülhamid Dibeybe ismi üzerinde uzlaşıya vardı.

Başkanlık Konseyi Başkanlığına ise Muhammed Menfi seçildi. Musa el Koni ve Abdallah el Lafi’de konseyin diğer üyeleri oldu.

Bütün bu devlet yapılanması BM’nin öncülük ettiği ateşkes ve Berlin Konferansı’nın açtığı yolda inşa edildi. Yapı ana hatlarıyla; Libya Siyasi Diyalog Forumu, Ulusal Birlik Hükümeti, Temsilciler Meclisi, Başkanlık Konseyi ve Devlet Yüksek Konseyi örgütlenmelerinden oluşuyor.

Trablus ve Tobruk merkezli silahlı güçler arasında koordinasyon sağlamak için de her iki taraftan eşit sayıda üyenin yer aldığı 5+5 Ortak Askeri Komisyon kuruldu.

Temsilciler Meclisi’nin hükümetten çekilme kararının yeniden çatışma süreçlerini tetiklemesinden endişe ediliyor.