Haber: Samet Demir

Amerika Birleşik Devletleri’nde (ABD) borç tavan limitinin artırılması için Başkan Joe Biden hükümetinin çabaları sürerken, “eğer limit artırılmazsa ne olacak?” sorusuna verilen yanıtlar ABD ekonomisinin yaşayabileceği bir felakete işaret ediyor. 

ABD Hazine Bakanı Janet Yellen, birden fazla yerde yaptığı benzer konuşmalarda borç tavan limitinin artırılmaması sonucunda ABD’nin temerrüde düşeceğini belirtti. ABD’nin en büyük bankacılık kuruluşlarından JPMorgan Chase CEO’su Jamie Dimon ise ABD’nin temerrüde düşmesinin potansiyel bir felaket olacağını bildirdi.

Yaşanacak olası bir temerrüt durumunun ilk olmadığını hatırlayan Dimon, bir önceki temerrüdün şirketine 100 milyon dolara mâl olduğunu belirtti.

JPMorgan Chase CEO’su Dimon, temerrüt ihtimalinin yol açtığı kayıplara dikkat çekti. Fotoğraf: Reuters

Temerrüde düşmek, bir borçlunun borcunu zamanında ödeyememesi anlamına gelir. Bu durumda ABD hükümetinin kamu harcamaları konusunda üzerine düşen yükümlülüklerini yerine getirememesi demek kamudaki işleyişin durdurulmasına neden olabilir. Ancak koronavirüs (Covid-19) pandemisi nedeniyle kırılgan hale gelen ABD ekonomisinin böyle bir temerrüt durumundan ağır yara alması ihtimali başta hükümet yetkilileri olmak üzere birçok piyasa aktörünü endişelendiriyor.

18 EKİM’E KADAR ARTIRILMASAZSA HAYAT DURABİLİR

ABD Hazine Bakanlığının borç alma limiti ağustos ayında tavana vurdu ve ağustos ayından beri Hazine aldığı sıkı tedbirlerle yükümlülüklerini yerine getirmeye çalışıyor. Ancak bu dans çok uzun sürmeyecek. Eğer Kongre’de borç tavan limitinin artırılması için gereken karar kısa sürede çıkmazsa ABD Hazinesi temerrüde düşecek.  Hazine Bakanı Yellen, 18 Ekim tarihine kadar borç limitinin artırılmaması durumunda Hazine’nin üzerine düşen ödeme yükümlülüklerini yerine getiremeyeceğini bildirdi.

Bu senaryonun gerçekleşmesi durumunda ABD’de memurlar, askerler, kamu ihaleleriyle çalışan şirketler ve kişiler ödeme alamayacak. Kamu tarafından desteklenen sağlık sektörü ve eyaletlerin Hazine’den destek alan programlarına kadar birçok alanda destekler kesilecek. Hazine Bakanlığının takvimine göre, 20 Ekim tarihinde alacaklılara 20 milyar dolara yakın ödeme yapılması gerekiyor. Ödemenin yapılamaması halinde hastaneler, okullar, toplu taşıma, yol yapım çalışmaları ve temiz su ihtiyacının karşılanması gibi hayati öneme sahip işler durma noktasına gelebilir.

ABD SİYASETİ KRİZ DÖNEMİNDE BİLE BİRLEŞMEKTE KARARSIZ

Bu noktada bile ABD Kongresi’ndeki Cumhuriyetçiler ve Demokratlar, borç limitinin artırılması konusunda yüzde yüz bir araya gelemedi. Dün Kongre’den basına verilen demeçlerde yer alan Cumhuriyetçilerin borç limitinin artırılması konusunda Demokratlara şartlı destek verebileceği haberleri sonrası ABD piyasalarında pozitif bir hava sağlandı. Ancak limit artırımında 18 Ekim’e kadar anlaşması gereken siyasetçilerin, iki aydır süren gerilimli mücadelesi sonucunda birçok şirket kriz beklentisi nedeniyle iş ve kâr kaybı yaşadı. ABD Hazinesi’nin temerrüde düşme ihtimali uluslararası piyasalarda gerilim ve endişeye neden oldu.

Dünyanın Covid-19 gibi bir problemle mücadele ettiği bu dönem de bile, ABD’nin siyasi yapısının neden olduğu kriz endişeleri özellikle zor durumdaki ülkelerde kırılgan ekonomiyi daha da kırılgan hale getiriyor.

Son olarak, Senato Azınlık Lideri Cumhuriyetçi Mitch McConnell, yıl sonundan önce daha kalıcı bir çözüm bulunana kadar ülkenin temerrüde düşmesini engellemek için borç limitinin kısa süreli olarak askıya alınmasını önerdi. ABD basınında yer alan haberlere göre Demokratlar da, borç limitinde kısa vadeli bir artırım yapma konusunu desteklemeye hazır olduklarını söyledi.