Haber: Mehmet Kıvanç

30 Nisan tarihli Afganistan’ın Yeniden İnşasından Sorumlu Özel Müfettiş (SIGAR) 2021 ilk çeyrek raporuna göre, NATO ve ABD askerleri çekilmeye hazırlanırken ülkedeki güvenlik durumu hızla bozuluyor. Amerikan Kongresine sunulan raporda, 2021 yılının ilk üç ayında geçen yılın aynı dönemine göre çoğunluğu Taliban kaynaklı saldırıların yüzde 37 oranında arttığı kaydedildi.

KONGRE’YE SUNULAN RAPORDA KARAMSAR TABLO

Rapora göre, güvenlik güçlerine sızmalar nedeniyle içeriden gerçekleşen saldırıların oranı yüzde 82 oranında artış gösterdi. Bu saldırılar nedeniyle ortaya çıkan kayıplar da ikiye katlandı. 1 Ocak’tan 31 Mart’a kadar geçen sürede geçen yılın aynı dönemine kıyasla resmi Afgan hükümetine yönelik saldırılarda yüzde 37’lik bir artış kaydedildi.

Raporda ayrıca 2021’in ilk çeyreğindeki saldırılarda Afgan hükümet yetkilileri ve gazetecilerin de aralarında bulunduğu üst düzey isimlerin de hedef olduğu belirtildi. Bu saldırılan kaynağı ise üç grupta toplandı. Buna göre saldırılar, Taliban, IŞİD Horasan Grubu veya tespit edilemeyen başka örgütler tarafından yapıldı.

Ek: Sivil ölüm sayılarını çeyreklik dilimlerde gösteren grafik

Koalisyon güçlerinin sağladığı verilere göre, içeriden yapılan 31 saldırı sonucu 115 Afgan askeri personeli öldürüldü. 39 personel yaralandı. Raporda Afgan güvenlik güçlerinin durumuna ilişkin şu ifadelere yer verildi:

“Amerika Birleşik Devletleri (ABD) askerlerinin ve ABD savunma eğitmenlerinin Afganistan’dan bütünüyle çekilmesi, Afganistan Ulusal Savunma ve Güvenlik Güçlerinin doğrudan Amerikan ve Koalisyon desteği olmadan ayakta kalıp Afganistan hükümetini koruyup koruyamayacaklarını test edecek.”

Afganistan’ın Yeniden İnşasından Sorumlu Özel Müfettiş John Spoko da şu tespitlerde bulundu:

“Mevcut durumda ve olası barış sonrası dönemde Afgan hükümetinin karşı karşıya olduğu temel risk, gelecekte dışarıdan yapılacak yardım düzeyinin bu belirsiz dönemde Afgan hükümetinin çöküşünün önlenmesine yeterli olup olmayacağıdır.”

ABD’NİN KAOTİK ÇEKİLME KARARI

Raporun 57. sayfasında ABD ve NATO’nun çekilme sürecinde ülkedeki belirsiz tablo şu sözlerle ifade edildi:

“Başkan Biden’ın 1 Mayıs yerine 11 Eylül’de asker çekme almasının, Afganistan’daki şiddet düzeyini ve Taliban’ın Afgan hükümetiyle müzakerelere devam etme isteğini nasıl etkileyeceği belirsiz.”

24 Nisan’da İstanbul’da yapılması planlanan ancak belirsiz bir tarihe ertelenen Afgan barış zirvesinden önce Afganistan Dışişleri Bakanlığından CRI Türk’e konuşan bir Afgan diplomat da aynı noktaya dikkat çekmişti:

“Amerika, Afganistan’daki barış sürecini sonuçlandırıp siyasi uzlaşı sağladıktan sonra çekileceğini açıklamalıydı. Kayıtsız şartsız çekilme kararını duyurmak, Taliban’ı daha da pervasız kılıyor. Barış sağlanamazsa savaş yeniden başlar.”

ABD’NİN YENİ ÜSSÜ HİNDİSTAN MI OLACAK?

Hindistanlı emekli diplomat M.K. Bhadrakumar, 27 Nisan tarihinde Asia Times’ta çıkan makalesinde yeni bir iddiayı gündeme getirdi. “ABD, Hindistan’dan müdahale üssü anlaşması isteyebilir” başlığı taşıyan yazıda ABD’nin gerektiğinde, Hindistan’dan Afganistan’a müdahale olasılığını araştırdığı ileri sürüldü.

Asia Times’ta çıkan yazıda, ABD’nin çekilme süreciyle eş zamanlı olarak ihtiyaç duyduğu takdirde Afganistan’daki duruma müdahale için bölgedeki devletlerden müdahale üssü arayışında olduğunu belirtildi.

Yazıyı kaleme alan emekli diplomat Bhadrakumar, Hindistan’ın ABD ile lojistik anlaşması olduğunu ve bunun Hindistan üslerine ABD askerlerinin görev bazlı konuşlanmasına imkân tanıyabileceğini belirtti.

Hindistanlı diplomat ayrıca 16 Nisan’daki kritik bir temasa ilişkin şu ayrıntıyı aktardı:

“Afganistan Milli Güvenlik Danışmanı Hamdullah Mohib, 16 Nisan’da Hinli meslektaşı Ajiy Doval’ı bilgilendirdi. Mohib, Doval’a Afganistan geçiş sürecinde ABD ve NATO ile diyaloğa hazırlanırken ‘neler olması gerektiğine’ dair bilgi verdi.”

Öte yandan ABD Silahlı Hizmetler Komitesinde çekilmenin görüşüldüğü oturumdan kamuoyuna yansıyan bazı bilgiler de ABD’nin Asya’da yeni noktalara askeri konuşlanmayla ilgili arayış içinde olduğunu gösteriyor. ABD Merkez Kuvvetler Komutanı General Kenneth F. McKenzie 22 Nisan tarihli basın toplantısında ABD’nin olası yeni konuşlanma seçeneklerine ilişkin bir soruya şu yanıtı verdi:

“Sanırım, siz Tacikistan, Özbekistan, Türkmenistan ve Kazakistan’dan bahsediyorsunuz. Şu anda bu ülkelerin hiçbiriyle kayda değer bir üs anlaşmamız bulunmuyor. Diplomatlarımızın çalışacağını biliyorum ve biz de mümkün olan seçeneğin ne olduğunu inceleyeceğiz.”