Washington’ın Taiwan üzerinden Çin’e baskı siyaseti Latin Amerika’da büyük hasar aldı. Bu eğilimin güçlendiği gösteren en önemli kanıt; Taiwan’ı tanıyan Latin Amerika ülkelerinin birer birer politikalarını değiştirmesi. Siyaset Bilimci Yunus Soner’e göre, Nikaragua’nın Taiwan’la ilişkileri kesip doğrudan Çin’le ilişki kurması Amerika Birleşik Devletleri (ABD) açısından “Bir dizi yenilginin son bölümü” anlamına geliyor.

Geçen hafta cuma günü Orta Amerika ülkesi Nikaragua, Taiwan Adası ile “diplomatik ilişkilerini” kestiğini duyurdu. Bu açıklamadan sadece 3,5 saat sonra ise Çin ve Nikaragua yeniden diplomatik ilişki kurdu. Gelişme, ABD’nin “arka bahçesi” olarak gördüğü Latin Amerika ülkelerinde Washington etkisinden kurtulma eğiliminin bir parçası olarak tarif ediliyor. Siyaset Bilimci Yunus Soner’e göre ise Nikaragua’nın bu adımı Washington açısından Bir dizi yenilginin son bölümü.” olarak okunabilir:

“Nikaragua 30 yıldır ABD’nin dikenli arka bahçesi. Sandinist Devrim’den sonra ABD 80’li ve 90’lı yıllardan itibaren bu ülkeye karşı ünlü kontra-gerillalarını finanse etmiş ve bir iç savaş çıkartmıştı. Nikaragua aslında kendi ölçeğinden beklenmeyecek bir şekilde ABD’ye kafa tutmuş bir ülke. Bu dik duruşunu şimdi de devam ettiriyor.”

CRI Türk’te Mehmet Kıvanç’ın hazırlayıp sunduğu Dünya Postası programına katılan United World International yazarı Soner, Nikaragua’nın bu adımıyla “Taiwan’ı Çin’den koparma siyasetine çok büyük bir darbe” vurulduğunu belirtti.

TAIWAN SİYASETİNİN ÇÖKÜŞÜ

2000-2008 yılları arasında Chen Shui bian döneminde 9 ülke ilişkilerini keserek tek Çin ilkesini benimsedi. 2008-2016 yılları arasında Ma Ying jeou döneminde ise 2013 yılında Gambia Taiwan’a ilişkisini kopararak Çin’i tanıdı. Taiwan Adası’nda 2016’dan bu yana görevde olan Tsai Ing wen döneminde ise toplamda 8 ülke Taiwan’la ilişkilerini kesti. Çin’le diplomatik ilişkileri son kuran ülke ise Nikaragua oldu. Nikaragua’yı Honduras’ın takip etmesine de olası gözüyle bakılıyor. 

İktidar ortağı olan Meksika Emek Partisi her yıl Latin Amerika ve dünya zirvesi düzenliyor. Zirvenin bu yılki başlığı 25. Uluslararası Partiler Konferansı ve Yeni Toplum Konferansı idi. Anti-emperyalist ve sol partiler bu katılım gösterdiği zirveye bu yıl Honduras’ı temsilen ABD destekli darbe ile iktidarını kaybeden (2006- 2009) Manuel Zelaya (sol) katıldı.

Honduras Devlet Başkanı Xiomara Castro, eylül ayında AFP ajansına, ülkedeki seçimleri kazanması durumunda Çin Halk Cumhuriyeti ile “diplomatik ve ticari ilişkileri” başlatacağını söylemişti. Yunus Soner, Honduras’ta seçimleri kazanan Özgürlük Partisi lideri Xiomara Castro’nun, aynı zamanda 2009 yılında ABD destekli bir darbe ile iktidardan indirilen Eski Devlet Başkanı Manuel Zelaya’nın eşi olduğunu hatırlattı. Geçtiğimiz Ekim ayında Meksika’da Manuel Zelaya ile görüşen Soner, şu notları aktardı:

“Manuel Zelaya Honduras için Neo-liberalizmin sona erdiğini artık devlet planlaması öngören bir ekonomik modele geçeceklerini açık bir şekilde ifade etti. Devlet müdahalesini öngören bir model Honduras için büyük bir müttefik gerektiriyor. Honduras çok geri bıraktırılmış bir ülke. Muz cumhuriyetinin ana vatanı Guetemala’dır. Honduras da ikinci örneğidir.”

Soner, Xiomara Castro’nun seçim öncesi sunduğu “Hükümet programının dış politika bölümünün birinci maddesi Taiwan’la ilişkileri kesip Çin Halkı Cumhuriyeti ile diplomatik ilişkiler kurmak.” olduğunun da altını çizdi.

Honduras’ta seçimi kazanan partinin kamucu bir model inşa etmek istediğin vurgulayan Soner, Honduras’ın bu bağlamda Çin’le ilişkileri ilerletmek istemesini “mantıklı, doğru ve tutarlı bir yaklaşım” olarak değerlendirdi.

ABD LATİN AMERİKA’DA İRTİFA KAYBEDİYOR

Uzun yıllar Meksika’da yaşan ve Latin Amerika siyasetini yakından izleyen Siyaset Bilimci Yunus Soner, ABD’nin Taiwan konusundaki politikasındaki başarısızlığın genel resmin bir parçasını oluşturduğunu ifade etti ve şunları ekledi:

“33 Latin Amerika ülkesinden 18’i Kuşak Yol projesinin üyesi. Nikaragua da Çin ile diplomatik ilişkileri kurar kurmaz Çin’in kentine Tianjin kentine bir heyet gönderdi. Heyette mevcut devlet başkanı Daniel Ortega’nın oğlu da yer aldı ve orada bir açıklama yaptı; Nikaragua’nın da Kuşak Yol projesine katılmak istediğini beyan etti.”

Latin Amerika’da Çin ile iş birliğini ilerleten yönetimlerin sadece sol yönelimli olmadığının da altını çizen Soner, örnek olarak Brazilya’yı gösterdi. Huawei şirketinin Brezilya’da 5G projesi kapsamında yatırım yapmaya başladığını aktaran Soner, Çin’in Arjantin, Venezuela ve Peru’da da büyük yatırımlara yöneldiği belirtti.