Haber: Gökhun Göçmen

ASEAN bölgesinde düzenlenen ve 1677 katılımcının yer aldığı ankette katılımcılar en etkili ekonomik ve siyasi aktör olarak Çin’i işaret etti. ABD’ye güven oranındaki düşüş ise dikkat çekiyor.

Üretim kapasitesi, stratejik konumlanışı, devasa nüfusu ve giderek genişleyen orta sınıfı ile Asya, tartışılmaz önemdeki coğrafya olarak kabul ediliyor. Amerika Birleşik Devletleri (ABD) 12 Şubat tarihinde yayımladığı Hint-Pasifik Stratejik Belgesi’nde bölge için “geleceğin uluslararası düzeninin tanımlanmasına yardım edecek” derken, Türkiye “Yeniden Asya” açılımı ile “tarihin sarkacının” Asya’ya yöneldiği tespitinde bulundu.

Güneydoğu Asya Ulusları Birliği (ASEAN) ise Asya’nın içinde  “yükselen yıldız” olarak tanımlanıyor. 1967’de Soğuk Savaş’ın stratejik hesapları içinde kurulan ASEAN, yıllar içinde kendisine biçilen rolün dışına çıkarak bölgesel birlik halini aldı. 630 milyonu aşan nüfusa sahip ASEAN, gelinen noktada  2,8 trilyon dolarlık ekonomik hacme sahip.  Malezya, Filipinler, Tayland, Endonezya,  Singapur, Brunei, Vietnam, Laos, Myanmar ve Kamboçya’nın yer aldığı organizasyon bölgesel krizlerin çözülmesinde de aktif rol alıyor.

Kamboçya ile Vietnam arasındaki savaşı sona erdiren ve Nükleer Silahlardan Arındırılmış Bölge Anlaşması’nı tesis eden ASEAN’ın önündeki tek meydan okuma ise birlik içindeki ihtilaflardan kaynaklanmıyor. ASEAN’ın Çin ve ABD arasındaki rekabette yapacağı tercih beraberinde yeni bir denklemi de beraberinde getirebilir. Singapur merkezli Yusof Ishak Enstitüsü’nün 1677 katılımcı ile düzenlediği “Güneydoğu Asya 2022” anketi bu bağlamda bölge halkının Çin ve ABD’yi nasıl okuduğuna dair en güncel verileri sunmakta.

ÇİN, EKONOMİ VE SİYASİ ETKİDE LİDER

16 Şubat’ta açıklanan anketin katılımcıları yüzde 76,7 ile Çin’in Güneydoğu Asya’daki en etkili ekonomik güç olduğunu belirtirken, Beijing yönetimini en etkili siyasi aktör olarak tanımlayanların oranı yüzde 54’ü aştı. Çin’in en yakın rakibi ABD ise bu alanlarda sırasıyla yüzde 9,8 ve yüzde 29,7 ile sınırlı kaldı. Bununla beraber ankete katılanların yüzde 46,6’sı önümüzdeki 3 yıl içinde Çin-ASEAN ilişkilerinin daha da gelişeceğini söylerken, “ilişkiler aynı seviyede kalır” diyenlerin oranı yüzde 32,8 olarak kayda geçti.

Washington yönetimi, ekonomik ve siyasi güç kategorilerinde Çin’in gerisine düşmekle kalmadı. 2021 yılında ABD’ye “stratejik ortak” olarak güvenenlerin oranı da yüzde 54,7 iken, bu oran 2022’de yüzde 42,6’ya düştü. Beyaz Saray’ı güvenilmez bulanların oranı ise bir yıl içinde 7,6 puan yükseldi.

ASEAN TARAFSIZLIK KALMAK İSTİYOR

ABD, Asya-Pasifik’te Çin’i kuşatmak için ittifaklar ve ortaklıklar aracılığı ile ülkeleri seferber etmeye çalışmasına karşın böğe halkları ihtilaflardan uzak kalmak istiyor. Güneydoğu Asya 2022 ankete katılanların yüzde 46’sı Washington ve Beijing arasındaki rekabette ASEAN’ın kendini güçlendirmesi gerektiğini vurgularken, yüzde 26,6’lık bir kesim örgütün taraf tutmayan mevcut pozisyonunu sürdürmesi gerektiğini aktardı.