CGTN / Nikola Mikovic

Polonya ve Bulgaristan’ın, Rusya’nın doğal gazını ruble olarak ödememe kararı sadece bu iki Avrupa ülkesi için değil, aynı zamanda kıtanın kalanı için de ciddi sonuçlar doğurabilir. Avrupa önemli ölçüde Rus enerjisine bağlıyken, en azından bu noktada, Rusya’nın doğal gaz tedariki konusundaki şartlarını kabul etmekten başka seçeneği yoktur. 

Rusya’nın Avrupa Birliği’nin (AB) en büyük enerji tedarikçisi olduğu gerçeği çok iyi biliniyor. AB doğal gaz ihtiyacının yaklaşık yüzde 45’ini Rusya’dan karşılıyor ve Rusya ayrıca AB’nin petrol ithalatının yüzde 25’ini ve kömür ithalatının yüzde 45’ini sağlıyor. Rusya’nın enerjisi olmadan Avrupa ekonomileri çökmenin eşiğine gelirdi.  

Brüksel’in uzun vadeli stratejisi Avrupa’nın Rusya enerjisine bağımlılığını azaltmaktır. Ancak kısa vadede AB üyelerinin tamamı Rusya’dan doğal gaz ve petrol almayı keserse Rus ekonomisi zarar görecek, ancak Avrupa da daha fazla zorlanacaktır. Bununla birlikte Polonya ve Bulgaristan Rusya’nın doğal gazı olmadan yaşamaya çalışma fırsatını yakaladı. Rusya’nın enerji devi Gazprom zaten bu iki AB üyesi ülkeye doğal gaz ihracatını durdurdu. Bu iki ülkenin doğal gaz stoklarının neredeyse tam olduğu göz önüne alındığında, iki ülkenin yakın gelecekte önemli bir ekonomik sorun yaşaması beklenmiyor. Fakat diğer AB üyelerinin Rusya’nın enerjisini satın almada rubleyi kullanmayı reddetmesi halinde ne olacak? 

RUSYA, BULGARİSTAN VE POLONYA’YA DOĞAL GAZ SEVKİYATINI DURDURDU

Kremlin Sözcüsü Dmitry Peskov yaptığı açıklamada, “Tüketiciler yeni sistem altında ödeme yapmayı reddederse cumhurbaşkanlığı kararnamesi elbette uygulanacak” diyerek, Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin’in 31 Mart’ta imzaladığı kararnameye göndermede bulundu. Bu kararnameye göre, Rusya’nın “dost olmayan” ülkeler olarak nitelendirdiği ülkelerden Rus doğal gazını satın alanların ödemelerini transfer etmek için özel “K-hesapları” oluşturması gerekecek. Ödemeler alındıktan sonra fonlar rubleyle değiştirilecek. Tüm ödeme sistemi Rus devletinin enerji devi Gazprom’un iştiraki Rusya’nın Gazprombank’ı aracılığıyla kurulacak ve işletilecek. 

Siyasi nedenlerden birçok AB ülkesi, Rusya’nın kendilerine “şantaj yapmaya” çalıştığını iddia ederek, bu kararnameye uymayı reddetti. Ancak bazı haberlere göre, AB’nin bu tür adımlar atmaması yönündeki uyarılarına rağmen, en az 10 Avrupa ülkesinin Rusya’nın rubleyle ödeme talebini karşılamak için zaten Gazprombank’ta hesap açtığı iddia edildi. Ancak sorun şu ki, Bulgaristan bunlardan biri olmak üzere Avrupa ülkelerinden bazıları Rusya’nın doğal gazına neredeyse yüzde 100 oranında bağlı görünüyor. Azerbaycan, Cezayir ve Körfez ülkeleri gibi diğer üretici ülkelerin yakın zamanda ana tedarikçi ülke Rusya’nın yerini almasının mümkün olmayacağı dikkate alındığında, söz konusu Avrupa ülkeleri ama öyle ama böyle Rus enerjisini satın almaya devam etmenin bir yolunu bulmak zorunda kalacaklar. 

RUSYA’NIN ENERJİ AKIŞI DOĞUYA YÖNELECEK

Rus doğal gazının Ukrayna üzerinden sevkiyatının sorunsuz devam etmesi gerçeği, Batılı ülkelerin yakın zamanda Rus enerjisini kesmeyi planlamadığını gösteriyor. Rus doğal gazını satın almayı bırakan ve yakın gelecekte satın almayı durduracak bu ülkelerin, Ukrayna’nın yıllardır uyguladığı aynı modeli uygulaması mümkündür. Kiev yönetimi, Kasım 2015’te Rusya’nın doğal gazını satın almayı kesti veya daha doğrusu Rusya’dan doğrudan satın almayı bıraktı. Resmi olarak Ukrayna, Rusya yerine Avrupa’dan doğal gaz alımını yükseltti, ancak gerçekte bu doğalgazın önemli bir bölümü halen Rusya’dan geliyor. Doğal gaz AB’den Ukrayna’ya, büyük bölümü Slovakya’dan olmak üzere fiili geri dönüş olarak adlandırılan sistem yoluyla tedarik edilirken, Kiev yönetimi, doğal gazı Avrupalı ortaklarından fahiş fiyattan satın alarak ve ayrıca transit geçişten alarak pratikte Rus doğal gazının bir tüketicisi olmayı sürdürüyor. 

Brüksel, Rusya’da hâlihazırda ruble hesabı açmış şirketleri cezalandırmazsa, o zaman AB’nin de aynı stratejiyi kullanmayı planladığı gün gibi ortada olacaktır. Diğer bir ifadeyle, ruble hesabı açmayı kabul eden bu ülkeler muhtemelen bir tür doğal gaz merkezi olarak hizmet edecektir. Örneğin, Almanya Gazprombank’ta özel bir “K-hesabı” açarsa, büyük miktarda Rus doğal gazı satın alabilecek ve daha sonra şu anda bin metreküpü bin 300 doların üzerinde olan piyasa fiyatından Polonya’ya yeniden ihraç edebilecektir. Bununla birlikte bu tür uygulamalar sonsuza kadar sürmeyecek. Er ya da geç, Avrupa, ABD’nin baskısı altında veya gönüllü olarak, Rusya’dan enerji ithalatını tamamen durdurmasa bile önemli ölçüde azaltacaktır. Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula Von Der Leyen’in yakın zamanda dediği gibi, Avrupa’da Rusya’nın fosil yakıtları dönemi sona erecek ve Brüksel bunu mümkün olan en kısa zamanda yapmaya kararlıdır. Gerçekten de Ukrayna çatışmasının sonucu olarak dünya, enerji ticaretinin dönüşümüyle karşı karşıya kalacak. Rusya’nın enerji akışının doğuya doğru yönelmesi beklenirken, Avrupa’nın nispeten ucuz Rus doğal gazı ve petrolü olmadan yaşamanın bir yolunu bulması gerekecek.