CRI Türk Dış Haberler Servisi

Doğu Avrupa’da yükselen kriz AB ülkeleri arasında doğu ve batı ekseninde, NATO içinde ise AB ve ABD arasında ayrışan güvenlik algılamalarını daha da belirgin hale getirdi. Doğu Avrupa’da Polonya ve Romanya gibi ülkeler daha çok ABD’ye meylederken, Almanya ve Fransa’nın öncülük etmesiyle Avrupa merkezli çözüm arayışları önem kazandı.

Fransa’nın Avrupa Birliği (AB) dönem başkanlığında mart ayının sonunda “Avrupa Savunması ve Stratejik Pusula” zirvesi düzenlenecek. Tam da zirvenin öncesinde Doğu Avrupa’da yükselen askeri gerilim, AB’nin geleceğini biçimlendirecek güvenlik politikaları üzerinde belirleyici bir rol oynayacak.

Washington, Rusya korkusu üzerinden Kıta Avrupası’nın Rusya ve Çin’e yakınlaşmasını engelleme niyetini ortaya koyarken Moskova’nın, Amerika Birleşik Devletleri’nden (ABD) farkını gösteren koyan bir Avrupa’yı tercih ettiği ortada.

AVRUPALILAR NE DÜŞÜNÜYOR?

Avrupa Dış İlişkiler Konseyi “Avrupa Güvenliğinin Krizi: Avrupalılar, Ukrayna’da savaş hakkında ne düşünüyor?” başlığını taşıyan saha araştırma raporu yayımladı.

Araştırmaya göre, Ukrayna’da savaş olasılığı Avrupa’nın güvenliği için bir dönüm noktası olarak değerlendiriliyor.

Polonya, İsveç, Fransa, İtalya, Romanya, Almanya ve Finlandiya’dan katılımcıların yer aldığı ankette İspanyolların görüşlerine yer verilmedi.

AB üyesi yedi ülkenin vatandaşlarıyla yapılan araştırmada Rusya’nın bu yıl içinde Ukrayna’yı işgal edeceğine yönelik kuvvetli bir kanaatin bulunduğu iddiası yer alıyor. Ancak ülkeden ülkeye tehdit algılaması belirgin farklar gösteriyor.

Örneğin 18-29 yaş grubundaki Romanya vatandaşları yüzde 76 oranında bu yıl bir Rus işgali bekliyor. 60 yaşın üzerindeki Romanyalıların ise yüzde 59’u işgal iddiasına inanıyor. 18-29 yaş grubundaki Fransızlar ise olası Rus işgali senaryosuna yüzde 45’te oranında katılıyor.

60 yaşın üzerindeki Almanlar arasında bu yıl Rus işgali olacak diyenler yüzde 42 iken aynı yaş grubunda bu oran Finlandiya’da yüzde 41, İtalya’da yüzde 42 olarak hesaplanmış.

AB ÜYELERİ NATO İLE ABD’Yİ AYIRIYOR

İşgal varsayımı üzerinden yapılan değerlendirmede Avrupalıların bilinçlerinde yaşanan kayda değer algı değişimine işaret ediliyor. Avrupalıların savunma konusunda NATO’ya güvendikleri belirtilen ankete göre “NATO artık ABD’nin başka bir adlandırması değil.” 

NATO içindeki AB ve ABD ayrışmasına göndermede bulunan raporda, “Avrupalılar çıkarlarının korunması konusunda NATO’ya ABD’ye güvendiklerinden daha çok güveniyor.” değerlendirmesi yapılıyor. Ankete göre, Romanya ve Polonya dışındaki katılımcı ülkelerde Almanya’ya olan güven ABD’den daha yüksek.

Katılımcı yedi ülkenin vatandaşlarıyla yapılan ankete göre, Rusya’nın Ukrayna’yı işgal etmesi durumunda Ukrayna’nın savunulması için NATO ve AB görev yapmalı. Bu iki kurum Avrupalıların çıkarlarını savunmak için öncü rolde olmalı.

AVRUPA UKRAYNA’YA DEĞİL KENDİ ÇIKARINA ODAKLI

Ancak soru “Rusya Ukrayna’yı işgal ederse benim ülkem Ukrayna’nın savunmasına gitmeli mi?” şeklinde sorulunca yanıtlar değişiyor. Polonya dışındaki bütün ülkelerin vatandaşları kendi ülkelerinin Ukrayna’nın savunmasına gitmesine itiraz ediyor. 

Finlandiya, yüzde 21 ile Ukrayna savunmasına doğrudan katılımda en isteksiz ülke. Bu oran Almanya’da yüzde 37. Almanların yüzde 40’ı işgal durumunda Ukrayna’yı savunma fikrine doğrudan karşı çıkıyor.

Raporu kaleme alan yazarlara göre bu durum; “Avrupalıların ekseriyeti için Ukrayna’yı savunmanın basit bir şekilde Rusya-Ukrayna çatışmasında taraf tutmaktan ziyade soğuk savaş sonrası Avrupa güvenlik düzenini savunmak” anlamına geldiğini gösteriyor.