İngiltere 22 Mart’ta “Xinjiang’daki insan hakları meselesi” bahanesini kullanarak Çin’in ilgili bireylerine ve kuruluşlarına tek taraflı yaptırımlar getirdiğini ilan etti. Bunun ardından 26 Mart’ta Çin Dışişleri Bakanlığı İngiltere’nin Xinjiang’daki zorunlu çalıştırma iddiaları nedeniyle Birleşik Krallık’tan 9 birey ve 6 kuruluşa yaptırım uyguladığını açıkladı.

Çin Dışişleri Bakanlığı’nın listelediği yaptırımlar arasında Tom Tugendhat, Iain Duncan Smith, Neil O’Brien, Tim Loughton, Nusrat Ghani, David Alton, Helena Kennedy, Joanne Smith Finley ve Geoffrey Nice yer alıyor.

Dört kuruluş ise şöyle: Çin Araştırma Grubu, Muhafazakâr Parti İnsan Hakları Komisyonu, Uygur Mahkemesi ve Londra merkezli hukuk firması Essex Court Chambers.

Söz konusu bireyler ve yakın aile üyelerinin Çin’e girmesi (Hong Kong ve Makao özel idari bölgeleri dâhil) ve Çin vatandaşlarının ve kurumlarının onlarla işlem yapması yasaklanmıştır. Bu kişilerin Çin’deki mülkleri de dondurulmuştur.

KİM BU İSİMLER VE NEDEN YAPTIRIM LİSTESİNE ALINDILAR?

4 parlamento üyesi sözde soykırım yasa değişikliğini hazırladı. Independent’ta yer alan habere göre, bu yılın başından beri İngiltere Parlamentosu’nun hazırladığı uluslararası ticaretle ilgili bir yasa tasarısına Muhafazakâr Parti üyeleri tarafından yapılan sözde soykırım yasa değişikliği kötü niyetle eklendi. Guardian’da yer alan haberde, söz konusu yasa tasarısının “Çin’in Xinjiang Uygur Özerk Bölgesi meselesini hedeflediğine” işaret edildi.

Yasa değişikliği, söz konusu yaptırımlar listesinde yer alan David Alton, Nusrat Ghani, Duncan Smith ve Tim Loughton tarafından önerildi. Ancak pazartesi günü, İngiliz hükümetinin karşı çıkmasıyla Avam Kamarası yasa değişikliğini veto etti.

Öte yandan geçen yıl haziran ayında, aralarında Amerika Birleşik Devletleri (ABD), İngiltere ve Almanya’nın da bulunduğu sekiz ülkeden bazı parlamenterler, Çin’in sözde artan tehdidine karşı koymak amacıyla Çin Politikası İçin Uluslararası Parlamento İttifakı’nı (IPAC) kurdu. Çin’in yaptırım uyguladığı isimlerden 5’i -Duncan Smith, Nusrat Ghani, David Alton, Tim Loughton ve Helena Kennedy- IPAC üyesidir. Hatta Duncan Smith IPAC eş başkanı durumundadır.

Çin Dışişleri Üniversitesi Stratejik ve Barış Araştırma Merkezi Müdürü Su Hao, bu şahısların uzun süredir İngiliz Parlamentosu’nda Çin karşıtı hokkabaz rolünü oynadıklarını ve Batı’nın Çin’e karşı bir önyargı oluşturarak Batı ülkelerinin dar bencil çıkarlarını savunduklarını ifade etti.

Çin tarafından yaptırım getirilen bir diğer kişi Tom Tugendhat, İngiliz Parlamentosu Avam Kamarası Dışişleri Komisyonu Başkanı ve Muhafazakâr Parti üyesidir. Geçen yılın nisan ayında Tom Tugendhat, “Çin’in kasıtlı olarak verileri tahrif ettiğini” iddia ederek Çin’in salgınla mücadeleyi karalamak için her türlü yalanı uydurdu.

Tom Tugendhat, ayrıca 50 üyeli sözde bir Çin Araştırma Grubu kurdu. Grup, Kuşak ve Yol inisiyatifi, Huawei, Hong Kong ve Xinjiang konularında durmaksızın manipülasyon yaptı. Geçen yıl temmuz ayında dönemin ABD Dışişleri Bakanı Mike Pompeo, İngiltere’yi ziyaret ettiğinde diplomatik alışkanlığı bozarak İngiltere Başbakanı Boris Johnson ile görüşmeden önce bu Çin Araştırma Grubu üyeleriyle bir araya geldi.

Adı geçen “Uygur Mahkemesi” ise geçen yıl eylül ayında İngiltere’de kurulmuştu. 7 üyeden oluşan sözde mahkeme, “sürgündeki Uygurların” sözde kanıtlarını toplamayı hedefliyor. Listedeki Geoffrey Nice bu mahkemenin başkanlığını yürütüyor. Geoffrey Nice ayrıca Hong Kong’u aylarca kaosa sokan çeteler için bir savunma mektubu da yazmıştı.

Konuya aşina olanlar şuna da şaşırmayacaktır: Söz konusu “mahkeme”nin soruşturma fonları, ABD destekli sözde bağımsızlık örgütü “Dünya Uygur Kongresi”nden (WUC) geliyor. WUC’nin yurt dışındaki terör örgütleriyle ayrılmaz bağlantıları var.

Çinli uzman Su Hao, geçmişte Batı ülkelerinin insan hakları ve sömürge yönetimi konularında kötü performans gösterdiğini ve elbette çok güçlü bir siyasi hesaba sahip olduklarını dile getirdi. Su Hao, onların bir yandan tarihsel suçlarını örtbas ettiğini öbür yandan kendi siyasi çıkarlarına hizmet ettiğini belirtti.

ABD VE KANADA’YA KARŞI YAPTIRIM

Öte yandan Çin Dışişleri Bakanlığı, ABD ve Kanada’nın ilgili bireyleri ve kuruluşlarına da yaptırım getirildiğini açıkladı.

Açıklamada, yaptırımların 22 Mart’ta söylentilere ve yalanlara dayanarak Xinjiang’daki bireylere ve varlıklara yönelik uygulanan tek taraflı yaptırımlara bir yanıt olduğu kaydedildi.

Yaptırım listesinde ABD Uluslararası Dini Özgürlük Komisyonu (USCIRF) Başkanı Gayle Manchin, Başkan Yardımcısı Tony Perkins, Kanada Parlamento Üyesi Michael Chong ve Kanada Avam Karaması Dış İlişkiler ve Uluslararası Kalkınma Daimi Komitesi’nin Uluslararası İnsan Hakları Alt Komitesi yer alıyor.

Açıklamada ayrıca, Xinjiang ile ilgili konularda Çin’in egemenliğini ve çıkarlarını ciddi şekilde baltalayan ABD’li bireylere uygulanan önceki yaptırımların geçerliliğini korumaya devam ettiği de ifade edildi.