CGTN / Alexander Ayertey Odonkor

Yunan filozof Herakleitos’un bir zamanlar dediği gibi, “Değişim yaşamdaki tek sabittir.” Bu ifade doğrudur ve bugün dünyada olan şeyleri mükemmel şekilde tasvir eder. Çok eski zamanlardan bu yana dünya bildiğimiz gibi sürekli olarak değişiyor. Son zamanlarda, dünyadaki değişimin temel itici güçlerinden biri, bütün kıtalarda ekonomi, sosyal ve çevresel faaliyetleri dönüştüren yeni icat edilmiş bir dalga olan dijitalleşmedir. 

Dijital dönüşüm, ürkütücü engellerin ekonomik büyümeyi engellediği ve birkaç on yıldır gelişmeyi önemli oranda geciktirdiği Afrika’da farklı değil. Bölgedeki ülkelerde dijital teknolojilerin benimsenmesi, şu anda yeniliği artıran, yeni iş fırsatları yaratan, ekonomik büyümeyi hızlandıran ve toplumsal sorunlara uygun çözümler üreten yeni yolların kilidini açıyor. 

“Yetersiz gelişmiş altyapı” kimliğiyle damgalanan ve altyapı gelişimi bakımından Batı’nın dışladığı Afrika’nın, dijital dönüşümden önemli ölçüde yararlanması, konunun daha fazla aydınlatılmasını hak eden bir yörüngedir. Açıkça dile getirmek gerekirse, Afrika kıtasının en büyük altyapı yatırımcısı Çin, son yirmi yılda kıtanın bilgi ve iletişim teknolojisi (BİT) altyapısının verimliliğini artırmaya yatırım yapmasaydı Afrika, dijital teknolojileri benimsemenin eşsiz ödüllerini toplayamazdı. Afrika’daki Çin BİT altyapı projeleri, şimdi kıtada dijital teknolojilerin yaygın biçimde kullanımını destekleyen sağlam bir temel oluşturdu. 

BİLGİ VE İLETİŞİM TEKNOLOJİSİ ALTYAPISI İLE SOSYAL HİZMETLERE ERİŞİM ARTTI

2005 yılında İskoçya’daki Gleneagles’de düzenlenen G8 Zirvesi’nde başlatılan bir girişim olan Afrika Altyapı Konsorsiyumu’na (ICA) göre, Çin’in Afrika’nın BİT altyapı gelişimine tahsis ettiği yatırım miktarı 2015 yılında ilk kez 1 milyar doları geçti. Çin şirketleri Huawei ve ZTE, Afrika’da insanlar, işletmeler ve hükümetler arasındaki dijital bağlantıları artırdı ve bölgenin BİT altyapı gelişimine öncülük etti. BİT altyapı projeleri, Afrika’daki BİT altyapı gelişimini finanse eden devlet kuruluşları Çin İhracat-ithalat Bankası (Exim) ve Çin Kalkınma Bankası (CDB) tarafından kısmen desteklendi. 

Bu büyük Çin kuruluşları ve telekom hizmeti sağlayıcılarının BİT’teki kaplama alanı, bölgedeki ülkelerde gün gibi ortadadır. Birkaçına dikkat çekmek gerekirse, Çin Exim Bankası Kamerun’da, Ulusal Telekomünikasyon Genişbant Ağı projesinin ikinci safhasının finansmanı için 338 milyon dolarlık imtiyazlı krediyi kabul etti. Bu projeyi Huawei yaptı ve 2021 yılında çalışmaya başladı. Şu anda bu fiber optik ağ Kamerun’da sosyal ve ekonomik faaliyetleri desteklemek amacıyla şirketlere ve hanehalklarına yüksek hızlı internetin yanı sıra dijital fatura sistemi, denizaltı kablo sistemi, yüksek çözünürlüklü televizyon ağları ile telefon ağları ve diğer sayısız faydayı destekleyen BİT altyapısı sağlıyor. 

Afrika’nın her yerindeki ülkelerde yürütülen diğer Çin BİT altyapı projeleriyle birlikte bu tesisler, bölgenin dijital bağlantısını önemli ölçüde geliştirdi. Uluslararası Para Fonu’nun (IMF) verilerine göre, Sahra Altı Afrika’da (SSA) internet yaygınlığı, 2000 yılının başından bu yana 10 kat artarken, aynı dönemde dünyanın geri kalanında bu büyüme üç kat oldu. Bununla birlikte, dijital bağlantının genişlemesi, şu anda Afrika’da finansal katılımı güçlendiren çok değerli bir kaynak olan mobil para operasyonlarını destekledi. Kıtadaki mobil para işlemleri Gayri Safi Yurt İçi Hasıla’nın (GSYİH) ortalama yüzde 25’ini oluştururken, dünyanın geri kalanında sadece yüzde 5’tir. 

DİJİTAL DÖNÜŞÜMDE BÜYÜK ADIM

Cep telefonu ve telekom şirketlerinin oluşturduğu GSMA Derneği’nin 2021 yılındaki bir raporuna göre, on yıldan fazla süredir mobil para endüstrisinde ön sırada yer alan SSA, 2020 yılında küresel büyümenin en büyük payını oluşturmaya devam etti, bütün yeni hesapların da yüzde 43’üne katkıda bulundu. 2020 yılında 300 milyon aktif hesaptan ve dünya çapında 767 milyar dolarlık toplam işlem bedelinde, SSA tek başına 159 milyon aktif hesapla toplam 490 milyar dolar işlem bedeli katkısında bulundu. Aynı zamanda 2020 yılının sonu itibarıyla tüm Afrika kıtası 562 milyon kayıtlı hesaba, 161 milyon aktif hesaba ve tek bir bölgede en yüksek olan 495 milyar dolarlık işlem bedeline ev sahipliği yaptı. 

Afrika’nın hızlı dijital büyümesi, daha çok Çin’in teknik uzmanlık ve finansman gibi girdileri nedeniyle gün ışığına çıktı. Kıtanın en büyük yabancı BİT altyapısı sağlayıcısının BİT verimliliğini düzeltmeye yönelik kararlı bağlılığı, bu kayda değer sonucun ortaya çıkmasına yol açtı. Şu anda Afrika dünya çapında en büyük kayıtlı hesap oranına ev sahipliği yapsa da, bu sayının dijitalleşmenin hızlanmasıyla birlikte gelecek yıllarda önemli ölçüde yükselmesi bekleniyor. McKinsey Küresel Enstitüsü’nün raporuna göre, 2025 yılına kadar bölgede 600 milyon internet kullanıcısı olacak, bu büyüme her yıl 75 milyar dolar ek e-ticaret satışına, GSYİH’ye 300 milyar dolarlık internet katkısı sağlayacak. En büyük sosyal ve ekonomik etkisi büyük olasılıkla altı sektörde yoğunlaşacak: finansal hizmetler, eğitim, sağlık, perakende, tarım ve hükümet. Rapor ayrıca, bu sektörlerde teknolojiyle ilgili üretkenlik kazançlarının 2025 yılına kadar 318 milyar dolara kadar çıkabileceğine işaret ediyor. 

Açıkçası, Çin kıtanın BİT altyapısını geliştirmeseydi bu kazançların hiçbiri gerçekleşemezdi. Aslında Çin’in, dijitalleşme yoluyla Afrika ekonomilerini dönüştürme yaklaşımı sağlık hizmetleri, eğitim, uygun finansal hizmetler ile diğer sosyal hizmetlere erişimini artırdı ve sürdürülebilir kalkınmayı başarmada hepsi önemli katkılar sunan, yoksulluğu ve eşitsizliği azaltan yeni işler yarattı.