CRI Türk Dış Haberler Servisi

Amerika Birleşik Devletleri (ABD) ve Güneydoğu Asya Uluslararası Birliği (ASEAN) arasında 12-13 Mayıs tarihlerinde düzenlenen zirve sona erdi. Zirvenin ardından Beyaz Saray’ın Ortak Vizyon Belgesi, Washington yönetiminin Çin politikası yeninden gündeme getirdi. Uzmanlara göre, ABD’nin yıkıcı rekabetinin Asya’da başarılı olma şansı yok.

ABD ve ASEAN arasındaki diyalog ilişkisinin 45. yıl dönümü vesilesiyle düzenlenen zirve ortak bildiri ile sona erdi. 2 bin 500 kelimeyi aşan bildiride ABD ve ASEAN arasındaki ticaret, denizcilik faaliyetleri, teknolojik iş birliği, iklim değişikliği ile mücadele ve halklar arasındaki iletişim gibi konular ele alındı.

Washington’ın ev sahipliğinde düzenlenen çevrim içi etkinlik Çin kamuoyu tarafından da yakından takip edildi. ABD Başkanı Joe Biden ve Başkan Yardımcısı Kamala Harris, zirvede Çin’e doğrudan atıfta bulunmasalar da “uluslararası kurallar ve normları tehditlere karşı savunacaklarını” öne sürdü.

Beyaz Saray’dan aksine ASEAN ülkeleri ise “tehditler” yerine “iş birliği” imkânlarını vurgulayarak Çin ve ABD arasında bir taraf seçmek istediklerini yineledi. Kamboçya Başbakanı Teco Hun Sen “ABD ve Çin arasında taraf seçmemize gerek yok.” derken, Vietnam lideri Pham Minh Chinh “Bağımlılık ve bağımsızlık arasında bir tercih yapacaksak bu her zaman bağımsızlığımızı seçeceğiz. Diyalog ve çatışma arasında diyalog isteyeceğiz. Barış ve savaşta barışı talep edeceğiz.” ifadesini kullandı.  Benzer şekilde Endonezya Cumhurbaşkanı Joko Vidodo da zirvenin bölgede barışa, istikrara ve refaha hizmet etmesi gerektiğini söyledi.

ÇİN TİCARET ORTAKLIĞINI GENİŞLETİYOR

ABD ve ASEAN arasındaki zirvede Washington’ın bölgeye 150 milyon dolar yatırım önerisi dikkat çekti. Bildiride “ASEAN-ABD Ticaret ve Yatırım Çerçeve Anlaşması ve Genişlemiş Ekonomik İnisiyatif Çalışma Planı” mekanizmasına işaret edildi. ABD’nin ASEAN’a 150 milyon dolarken sağlarken, sadece Ukrayna’ya 40 milyar dolar göndermesi bölgenin önemsizleştirildiğini yönünde eleştirilere neden oldu.

ABD’nin ASEAN’a yapacağı yatırımın Beijing yönetimini hedef alıp almadığı yönündeki soruyu yanıtlayan Çin Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Zhao Lijian, bölgeye dair politikalarının üçüncü taraflara göre değişmeyeceği mesajını verdi.

Çin, dünyanın en büyük serbest ticaret bölgesini kuran Bölgesel Ekonomik Kapsamlı Ekonomik Ortaklık (RCEP) ile ASEAN ülkeleri ile ticari ilişkilerini perçinlemeye devam ediyor. Çin-ASEAN ilişkilerinin 30. yıldönümü vesilesiyle konuşan Cumhurbaşkanı Xi Jinping, bölgeye 3 yıl içinde 1,5 milyar dolar kalkınma fonu sağlama ve 5 yıl içinde de 150 milyar dolarlık tarımsal ürün ithal etme sözü vermişti.

Çin’in ayrıca ABD’nin çekildiği Kapsamlı Trans Pasifik Anlaşması’na (CTPP) başvurusu ile etkisini artıracağının sinyalini verdi. Çin ve ASEAN arasındaki ticaret hacmi yılın 4 ayında 290 milyar doları aştı. Geçen yılın aynı dönemine göre, Çin ile ticaretini yüzde 9,4 artıran ASEAN Çin’in birinci ticaret ortağı olma pozisyonunu koruyor.