CGTN / Seymur Mammadov

2 Nisan Çin ile Azerbaycan arasındaki diplomatik ilişkilerin kurulmasının 29’uncu yıl dönümüydü. İki ülke birbirlerine olan ihtiyacın farkındalar ve uluslararası toplumun değerli ve güvenilir üyeleri olarak, birbirlerine karşı olan yükümlülüklerini dürüstçe ve özenle yerine getiriyorlar. Özellikle Azerbaycan ile Çin birbirlerinin toprak bütünlüğünü tanır ve ayrılıkçılığı tamamen reddederler.

Geçen yıl ikili ilişkilerin kurulmasının 28. yıl dönümünde Çin tarafı Azerbaycan’a salgınla mücadelede kullanılmak üzere tıbbi malzeme sevk edilmesini organize etti. O zaman bu tür malzemelere ciddi biçimde ihtiyacı olmasına rağmen Çin, Azerbaycan’a yardım etti ve bir kez daha Bakü ile olan yakın dostluğunu ve karşılıklı güveni gösterdi. Aradan geçen bir yılda Çin, Covid-19 salgınına karşı mücadelesinde iş birliği taahhüdüne bağlılığını sürdürüyor.

Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev, kısa süre önce düzenlediği basın toplantısında Çin’in, ülkesine aşı sağlayarak ortaklık yükümlülüklerini yerine getiren tek ülke olduğunu vurguladı. Bunun karşılığında Azerbaycan da Covid-19 salgını sırasında Çin’e önemli destek verdi.

Bu ikili ilişkilerin diplomatik yönüdür. İki ülke arasında genişleyen ekonomik ilişkiler konusundan da bahsetmek gerekiyor. Bakü-Tiflis-Kars demir yolunun başlaması ve iddialı Kuşak Yol İnisiyatifi’nin uygulamasının genişlemesiyle Çin ile Azerbaycan birbirine daha da yakınlaştı ve şimdi birbirine her zamankinden daha fazla ihtiyaçları var.

Hiç kimse Çin’in küresel bir dev, bir güç olduğunu inkâr edemez, ayrıca uzmanlar Çin’in sonunda dünya ekonomisinin motoru olacağını tahmin ediyorlar. Temelde, bu sürecin işaretleri tecrübesiz bir bakışla bile görülebilir. Azerbaycan Doğu ve Batı ile Asya ve Avrupa’yı birbirine bağlayan koridorda avantajlı bir konuma sahip ve Çin’e güvenli geçiş rotaları önerebilir. Bu yollar zaten geçen yılın sonundan bu yana kullanılmaya başlandı.

KUŞAK VE YOL İNİSİYATİFİ’NİN AZERBAYCAN AÇISINDAN ÖNEMİ BÜYÜK

Salgın nedeniyle Çin ile Azerbaycan arasındaki ticarette düşüş olmasına rağmen, Azerbaycan bölgede Çin’in en önemli ticaret ve ekonomik ortağı olarak kalmaya devam ediyor. Azerbaycan üzerinden ulaşım, Kuşak Yol İnisiyatifi’nin çatısı altında orta ulaşım koridoru olarak düşünülüyor. Çin felsefesinde orta yol uygun kalkınma yolu olarak düşünüldüğünde bunun sembolik bir anlamı var.

Bakü-Tiflis-Kars demir yolu hattı ilk kez Aralık 2020’de iki yönlü olarak hizmete girdi. İstanbul’dan 4 Aralık’ta ayrılan tren 15 gün sonra Çin’in Xi’an kentine ulaştı. Çin’den Azerbaycan yönüne ilk yük treni Bakü Uluslararası Deniz Ticareti Limanı’na 17 Şubat 2021 tarihinde vardı. Sonuç olarak, Bakü Limanı şimdi Çin’deki en büyük liman kentlerinden biri olan Qingdao ile bağlanıyor.

Gelecekte trans-Avrupa ve trans-Asya demir yollarının Azerbaycan üzerinden kesişmesi, Doğu-Batı güzergâhı boyunca iletişim yoluyla tarihi İpek Yolu yeniden canlanacak.

Rusya, Azerbaycan ve Ermenistan liderleri arasında 10 Kasım 2020 tarihinde imzalanan barış anlaşmasının, Çin’in Azerbaycan ulaşım hattını kullanmasına daha geniş olanak sağlaması bölgedeki iletişimin düzelmesine yol açıyor. Diğer avantajlar arasında Güney Kafkasya’da bütün iletişimin önündeki tıkanıklığın kaldırılması, Azerbaycan’ın konumunu, Çin ve Avrupa arasında ticaret, ekonomi, ulaştırma ve lojistik bağ olarak güçlendirecek. 

Kuşak Yol İnisiyatifi’nin, Azerbaycan’ın stratejik çıkarlarına uygun düşmektedir ve Azerbaycan’da büyük bir coşkuyla karşılanmaktadır. Temelde, hem Azerbaycan hem de Çin burada kazanacaktır. Sonuç olarak Azerbaycan’ın, Çin’in batı bölgelerini ve Avrupa’yı, Trans-Hazar Uluslararası Ulaştırma güzergâhı yoluyla birbirine bağlayan modern liman ve demir yolu altyapısı sayesinde Çin’e sunacağı birçok fırsat vardır. 

Azerbaycan ile Çin’in ortak çıkarları güvenle büyüyor ve Azerbaycan-Çin iş birliğinin geleceği umut vadediyor.