CRI Türk Dış Haberler Servisi

Çin ve 5 Orta Asya ülkesi 30 sene önce birbirlerini diplomatik olarak tanıdı. Aradan geçen yıllar içinde karşılıklı ticaret yüz kattan fazla artarken, istikrara dönük iş birliği hız kazandı. İlişkilerin yıl dönümünde konuşan Çin Cumhurbaşkanı Xi Jinping, 4 temel ilkeye işaret etti.

Çin Cumhurbaşkanı Xi Jinping, Çin ve 5 Orta Asya ülkesinin diplomatik olarak birbirlerini tanımasının 30. yılında konuştu. Cumhurbaşkanı Xi Jinping, Çin ile Kazakistan, Kırgizistan, Tacikistan, Türkmenistan ve Özbekistan arasındaki ilişkilerin dört esas unsura dayandığını vurguladı.

Başkent Beijing’de düzenlenen sanal etkinlikte konuşan Xi, dört ilkeyi karşılıklı saygı, iyi komşuluk ve dostlu, dayanışma ve karşılıklı fayda olarak sıraladı. Xi “Bu dört prensip ülkelerimiz için değerli tecrübe ve hazinedir. Çin ve 5 ülkenin istikrarının ve karşılıklı ilişkilerin devamı olmasının aynı sıra, gelecekteki dostça karşılıklı değişimlerin güçlendirilmesini sağlar.” diye konuştu.

“C+C5” isimli etkinliğin öncesinde basın toplantısı düzenleyen Çin Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Zhao Lijian, Beijing yönetiminin ikili ilişkilerin tarihi düzeyde üst noktaya taşındığına işaret etmiş ve “kazan-kazan” temelinde iş birliğine hazır olduklarını belirtmişti. Zhao, ayrıca Çin ile 5 Orta Asya dostluğunu “demirden” olarak tanımlamış ve zirvenin ardından ortak bir bildiriye imza atılmasının beklendiğini aktardı.

KUŞAK VE YOL DÖNÜM NOKTASI OLDU

Çin ve 5 Orta Asya ülkesi arasındaki ticaret son 30 yılda 100 kat artarak 50 milyar dolara yükseldi. Çin’in bahsi geçen ülkelerdeki doğrudan yatırımı ise 14 milyar doları aştı. Xinhua haber ajansını salgın sırasında Çin’in sadece Orta Asya’ya tıbbi yardım ve uzman ekipler sevk etmekle kalmadığını aynı zamanda eylül ayında Anhui Zhifei Longcom isimli şirketin Özbekistan’da yıllık 100 milyon doz kapasiteli aşı tesisi açtığını anımsattı.

Lanzhou Üniversitesi Uluslararası İlişkiler Bölümü’nden Sun Xiuwen, China Daily gazetesine yaptığı açıklamada Çin lideri Xi Jinping’in 2013 yılında Kazakistan’da Kuşak ve Yol İnisiyatifi’ni ilan etmesiyle ilişkilerin hız kazandığını dile getirdi.

SİYASİ KIŞKIRTMALARA KARŞI RUSYA İLE İŞ BİRLİĞİ

Çin ve 5 Orta Asya arasındaki ilişkilerin geleceği bölgenin siyasi istikrarı ile paralel ilerliyor. Çin’in Global Times gazetesi Beijing yönetiminin kışkırtıcı eylemlere karşı Kazakistan’a destek verdiğinin altını çizerken, Rusya ile koordineli hareket edildiğinin altını çizdi. Haberde görüşlerine yer verilen Çin Sosyal Bilimler Akademisi’nden araştırmacı Yang Jin , kışkırtıcı eylemlerin Amerika Birleşik Devletleri (ABD) tarafından desteklendiğini savunarak asıl amacın Çin ve Rusya’nın kuşatılması olduğunu söyledi.

Rusya’nın Çin Büyükelçisi Andrey Denisov

Rusya’nın Çin Büyükelçisi Andrey Denisov da salı günü düzenlendiği basın toplantısında Moskova ve Beijing yönetimlerinin temaslarını devam ettireceğinin altını çizdi. Çin ve Rusya’nın Orta Asya’daki çıkarlarının “iç içe geçtiğini” ve “aynı yönde ilerlediğini” dile getiren Denisov özel olarak Shangai İş Birliği Örgütü’nün (ŞİÖ) önemine dikkat çekti. Denisov, “Hem Rusya hem de Çin, Orta Asya’daki komşularının istikrarlı, tahmin edilebilir ve refah içinde olmaları ile ilgileniyor. Shanghai İş Birliği Örgütü içinde sorunları bir kerede çözme yeteneğine sahibiz.” diye konuştu.