CGTN / Yuan Sha

Çin Komünist Partisi (ÇKP) Merkez Komitesi Siyasi Bürosu Üyesi ve ÇKP Merkez Komitesi Dış İlişkiler Komisyonu Ofisi Direktörü Yang Jiechi, 14 Mart’ta İtalya’nın başkenti Roma’da Amerika Birleşik Devletleri (ABD) Ulusal Güvenlik Danışmanı Jake Sullivan ile görüştü. Görüşme geçen yıl kasım ayında iki ülke devlet başkanları arasında yapılan çevrim içi zirvede sağlanan anlaşmaların uygulanmasını amaçlayan bir takip görüşmesiydi. Ukrayna’da gerginlikler artarken bu görüşme uluslararası toplumunu iki ülkenin krizini çözülmesine yardım etmesini beklemesi nedeniyle ayrıca önem kazandı.

UKRAYNA KRİZİ GÜNDEMİN ÖN SIRALARINDA

Yang-Sullivan görüşmesinde gündeme gelen bütün konular arasında Ukrayna krizi odak noktası haline geldi. Her şeyden önce, Avrasya kıtasında barış ve istikrarı korumak iki ülkenin de ortak çıkarı olmalıdır.

Yang Çin’in, bütün ülkelerin egemenliği ve toprak bütünlüğüne saygı gösterilmesi ve Birleşmiş Milletler (BM) Sözleşmesi’nin amaç ve ilkelerine uyulması gerektiği şeklindeki tutumunu teyit etti.

Yang bütün tarafları büyük ölçekli bir insani krizi önlemek için en üst düzeyde ihtiyatlı davranmaya çağırdı. Yang ayrıca ortak, kapsamlı, iş birliği ve sürdürülebilir bir güvenlik vizyonuna sahip olmayı tavsiye etti ve ilgili tarafları güvenliğin vazgeçilmezliği temelinde eşit diyaloglar yoluyla dengeli, etkin ve sürdürülebilir bir Avrupa güvenlik mekanizması peşinde olmaya teşvik etti.

Yang’ın tutumu Çin’in bir barış anlaşması sağlama kararlılığını yansıtıyor. Çin sahadaki hızla değişen durumu dikkatle takip ediyor ve Ukrayna halkına zamanında insani yardım sağlıyor. Çin krizde tarafsız ve yansız bir ülke olarak, kendisini, faydasının şüpheli olması, insanların çekeceği acı ve kırılgan küresel ekonomiye vereceği yan zararlar nedeniyle yaptırımların kullanılması ve gerginliklerin tırmandırılmasına karşı durma çağrısında bulunmaya yükümle hissediyor. Çin ayrıca ABD’nin Ukrayna’da kimyasal silah geliştirdiği şeklindeki korkunç haberlerden de endişe duyuyor. Ukrayna-Rusya barış görüşmelerinin dördüncü turu başlamak üzereyken, bütün tarafların barışa bir şans vermesi ve durumun kontrolden çıkmasını önlemesi şart.

İYİ NİYETLİ DİPLOMASİYE İHTİYAÇ VAR

Biden yönetimi “diplomasinin geri döndüğünü” ilan etti ama Ukrayna krizinin yan etkileri ABD’nin diplomasiyi askeri, ekonomik ve diplomatik zorlamayla birleştirmesinin içtenliği konusunda şüpheler uyandırdı. İyi niyetli diplomasinin bu kritik anda aşırı derece önemli olduğu reddedilemez. Cumhurbaşkanı Xi Jinping’in geçen hafta Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron ve Almanya Başbakanı Olaf Scholz’la yaptığı çevrim içi zirve görüşmede üç lider Ukrayna krizinin daha da tırmanmasını önleme ortak arzularını ifade etti.

Çin ile ABD için, yüksek düzeyli iletişim kanalları geçen yıldan beri açıldı ve çalışıyor. Yang ve Sullivan geç en yıl İsviçre’nin başkenti Zürih’te görüştü ve bu görüşme Kasım 2021’deki Xi-Biden zirvesinin yolunu açtı. Roma görüşmesi Xi’nin Çin ABD ilişkisinin karşılıklı saygı, barış içinde bir arada yaşama ve kazan-kazan iş birliği üçlü ilkesi temeline dayanması gerektiğini önerdiği iki liderin Kasımdaki zirvesinde vardığı uzlaşmaların uygulamaya konması amacıyla düzenlendi. Bu arada Biden Çin ile yeni bir Soğuk Savaş peşinde koşmama, Çin’in siyasi sistemini değiştirmeme, Çin’e karşı ittifakları güçlendirmeme, “Taiwan’ın bağımsızlığını” desteklememe ve Çin ile çatışma istememe sözünü verdi.

Bu amaçla, Yang Sullivan ile görüşmesinde, Xinjiang Uygur Özerk Bölgesi ve Tibet Özerk Bölgesi’nden Hong Kong Özel İdari Bölgesi ve Taiwan bölgesine kadar uzanan merkezi ulusal çıkarları ile ilgili Çin’in tutumunu anlattı. Yang özellikle ABD’nin Taiwan bölgesi ile ilgili son kışkırtmalarına şiddetle karşı olduğunu ve bu konudaki ciddi endişeleri gündeme getirdi ve Çin’in egemenliği toprak bütünlüğü ile ilgili olan Taiwan konusunun yüksek hassasiyetini vurguladı. Yang ayrıca ABD’nin “Tek Çin” ilkesine ve üç Çin-ABD ortak açıklamasındaki sözlerine uymasını istedi ve Çin’i kuşatmak için “Taiwan kartını” oynama konusundaki her türlü planın başarısızlığa mahkum olduğu konusunda uyarıda bulundu.

Yang ayrıca Çin’in Ukrayna krizi ile ilgili olarak Çin’e karşı düşmanca yanlış bilgilendirme kampanyasına karşı olduğunu da vurguladı. Görüşmeden önce ABD karşı tarafa baskı kurmanın bir aracı olarak bilinçli olarak kamuoyunu kışkırtma şeklindeki geleneksel müzakere taktiklerine başvurdu. Ama böyle bir taktik iki tarafın iyi niyetli bir görüşme yapmasını engelleyerek iyilikten çok kötülüğe neden olur ve ikili ilişkileri daha da germe riski taşır.