CGTN / Cömert Otorbayev (Eski Kırgızistan Dışışleri Bakanı, Beijing Normal Üniversitesi Kuşak Yol Okulu’nun seçkin bir profesörü ve Nizami Gencevi Uluslararası Merkezi’nin üyesi)

Amerika Birleşik Devletleri (ABD) Senatosu, ABD’nin özellikle Çin teknolojisiyle rekabet etme becerisini iyileştirmek için bir kapsamlı yasa paketini 27 Mayıs’ta onayladı. ABD Kongresi, ülkenin Çin ile rekabetinde bir dizi modern teknoloji geliştirmede geride kalmasından derin endişe duyuyor. Senatörler, 250 milyar dolarlık 2021 yılı ABD Yenilik ve Rekabet Yasası (USICA) konusundaki müzakereleri sona erdirmek amacıyla oy kullandı. Senatörlerin bu adımı, ABD Başkanı Joe Biden’ın mart ayında başlattığı ve ABD demir yolu hizmetlerinin düzeltilmesi için açıkça 80 milyar dolar tutarında bir kaynağı kapsayan benzeri görülmemiş 2,3 trilyonluk altyapı yatırım planına önemli bir katkıydı. 

İki ülke arasındaki küresel ekonomik iş birliği derinleşirken, ulaştırma altyapısına yatırım Washington’ın Beijing ile arayı kapatmak istediği bir alan haline geliyor. Uzmanlar, bu tür fonların tahsis edilmesinin, son birkaç on yılda demir yolu ulaştırmasına yapılan en önemli hükümet yatırımı olduğunu savunuyorlar. 

Demir yolu seyahati sevgisinden ötürü bazen “Amtrak Joe” olarak adlandırılan Başkan Biden, adına uygun yaşıyor gibi görünüyor. Olması yakın altyapı yatırımı teklifiyle ilgili Cumhuriyetçi senatörlerle toplantısında Biden, Çin’in altyapı yatırımlarıyla ABD’nin “üstesinden gelmeye hazır” olduğu uyarısında bulunarak, açıkça Çin’in iddialı hızlı demir yolu girişimlerini vurguladı. 

ABD’nin, modern hızlı demir yolu ulaştırmasını geliştirmede Çin’in önüne geçmedeki iddialarının ne kadar gerçek olduğunu anlamaya çalışalım özellikle Beijing’in Çin’in ve bölgesel demir yolu altyapısını daha fazla geliştirme ve iyileştirme konusundaki son planları düşünüldüğünde. 

Çin’in sadece 20 yıl önce yüksek hızlı demir yolu hizmeti olmadığına inanmak çok zor. Ülkenin ilk yüksek hızlı demir yolu hattı Qinhuangdao-Shenyang Yolcu Demir Yolu 1999 yılında yapıldı ve 2003 yılında ticari faaliyete başladı. Beijing yönetimi 2008 yılında bu tür demir yolu ağlarını geliştirmek için 4 trilyon yuan (yaklaşık 628 milyar dolar) tutarında benzeri görülmemiş bir yatırım paketine karar verdi. 

Şimdi birçok kişi bu önlemlerin, küresel finansal krizin sonuçlarını atlatmada ve daha sonra hızlı ekonomik büyümeyi sağlamada ve kentleşmenin gelişmesini hızlandırmada belirleyici adımlardan biri olduğunu kabul ediyor. Son on yılda yerli şirketler, Çin bilim insanları ve mühendislerinin parlak yetenekleri, şaşırtıcı öğrenme becerileri ve eşi benzeri görülmemiş devlet desteği sayesinde yüksek hızlı tren teknolojisi ve tasarımında dünya lideri haline geldiler. Çin Ulusal Demir Yolları’nın taşıdığı yolcu sayısı 2019 yılında 3 milyar 578 milyonken bu rakam Covid-19 salgını kısıtlamaları nedeniyle 2020 yılında yüzde 39,4 düşüşle 2 milyar 166 milyona geriledi. 

ÇİN’İN YÜKSEK HIZLI DEMİR YOLLARI İNŞA ETME PERFORMANSI DİKKAT ÇEKİYOR

Çin Ulusal Demir Yolları 2020 sonu itibarıyla seçilmiş uzun mesafeli rotalarda ilk kez yüksek hızlı gece yataklı vagon hizmetleri dâhil olmak üzere günlük 9 bin 600’den fazla yüksek hızlı tren hizmeti verdi. Çin’de 500 bin veya daha fazla nüfuslu kentlerin yüzde 75’i doğrudan yüksek hızlı demir yolu erişimine sahip bulunuyor. Otomatik tren kontrolü (sürücüsüz) ile modern sinyalizasyon ve kontrol teknolojileri gibi yeni teknolojik çözümler geliştirildi ve şu anda kullanıma sunulmuş vaziyette. 

Çin’in yüksek hızlı demir yolları inşa etme performansı, bunu başarmış diğer gelişmiş ülkelerle karşılaştırıldığında dikkat çekmektedir. Avrupa’da en geniş yüksek hızlı demir yolu ağıyla dünyada ikinci sırada yer alan İspanya’nın, toplam yüksek hızlı demir yolu ağının uzunluğu yaklaşık 3 bin 200 kilometredir ve İspanya’nın yüksek hızlı demir yolu ağının uzunluğu Çin’in yüksek hızlı demir yolu ağının toplam uzunluğunun sadece yüzde 8’i kadardır. Birleşik Krallık’ta şu anda saatte 250 kilometreden fazla hızla faaliyet göstermeye uyarlanmış sadece 107 kilometre uzunluğunda demir yolu ağı mevcuttur. 

ABD’de tek bir yüksek hızlı demir yolu güzergâhı vardır, “Amtrak Kuzeydoğu Koridoru”. Acela Express 370 kilometrelik bölümde üç alanda toplamda 54 kilometrede saatte maksimum 240 kilometre hıza ulaşırken, genel ortalama hız kabaca 100 kilometredir. 

En yüksek güvenlik koşullarıyla Çinli bilim insanları ve mühendisler, yüksek hızlı demir yolları inşasının maliyetinde önemli tasarruflar sağladılar. Dünya Bankası’nın 2019 yılındaki tahminine göre, şu anda Çin’in yüksek hızlı demir yolu ağının ortalama maliyeti kilometre başına 17 ila 21 dolar, bu Batılı ülkelerin çoğunun maliyetlerinden üçte bir daha az olduğu anlamına geliyor. Birleşik Krallık’ta şu anda yapım aşamasındaki High Speed 2 hattı 1,6 kilometre başına 309 milyon sterlin (yaklaşık 377 milyon dolar) ile dünyanın en pahalı yüksek hızlı demir yolu hattıdır.

Çin, yüksek hızlı demir yolu taşımacılığını insanları uzun mesafelere ulaştırmanın tercih edilir aracı haline getirdi. Ancak bu demir yollarının ortaya çıkışı en önemli sosyal olgu ve ülkenin vatandaşlarının gurur kaynağı oldu. Gelecek 15 yılda bizi daha fazla dikkat çekici sonuçlar bekliyor.