China Daily / Song Shuang

G20’nin bu yılki önceliklerinden biri, dijitalleşme. G20 Maliye Bakanları ve Merkez Bankası yöneticileri bu yıl şubat ayında yaptıkları toplantıda küresel sabit paralar (stablecoins) Merkez Bankası dijital para birimleri ve sınır ötesi ödeme konularını görüştü. Bu konuları temmuzda yapacakları üçüncü toplantıda görüşmeye devam edecekler.

G20, dijital paralarla ilgili görüşmelere, 2015’te kapsamlı Finansal Kapsayıcılık için Küresel Ortaklık platformu dijital ödeme mekanizmaları ile ilgili bir rapor yayınladığında ve raporda kripto-varlık risklerinden bahsedildiğinde başladı. G20 Maliye Bakanları ve Merkez Bankası başkanlarının Mart 2018’deki toplantısında, uluslararası standart belirleyen kuruluşlardan riskleri değerlendirmek için kripto varlıkları izlemeye devam etmesi istendi.

2019’da dijital paralar dâhil finansal yenilikler G20 Finans İzleme’nin önceliklerinden biriydi ve G20 Maliye Bakanları ve Merkez Bankası başkanlarının ekim ayındaki toplantısı, küresel sabit paralar üzerine odaklandı. G20 geçen yıl sınır ötesi ödemeleri iyileştirmeyi bir öncelik haline getirdi ve G20 liderleri küresel sabit paraları düzenlemenin ve dijital para standartlarının değerlendirilmesinin önemini vurguladı. Birçok uluslararası standart belirleme kuruluşu üç tip dijital parayı inceledi; kripto varlıklar/kripto paralar (örneğin bitcoin), sabit paralar (örneğin Facebook’un Diem’i) ve merkez bankası sayısal paraları.

Kripto varlıklar alanında, Finansal Eylem Görev Gücü eyleme geçen ilk kuruluştu. 2015’te, kripto para ödeme ürünlerinin ve hizmetlerinin nasıl kara para aklama/terörü finanse etme riskleri taşıdığı konusunda bir rapor yayınladı. Ayrıca Uluslararası Menkul kıymetler Komisyonu ilk coin ve kripto-varlık ticaret platformu önerilerini düzenleme üzerinde çalışıyordu ve 2018’de Finansal İstikrar Kurulu kripto varlık ölçü birimlerini belirledi.

Facebook’un Libra (şimdi Diem) küresel ödeme ağını önerdiği Haziran 2019’dan bu yana sabit varlıklar tartışmalı bir konu haline geldi. Daha sonra G7, Uluslararası Para Fonu ve Ödemeler ile Piyasa Altyapıları Komitesi sabit paralar konusunda bir çalışma grubu oluşturdu ve sabit paraların birçok yasa açısından etkileri üzerine bir rapor yayınladı.

DİJİTAL PARALARIN GELİŞME DÜZEYİ ÜLKELER ARASINDA FARKLILIK GÖSTERİYOR

Bu arada uluslararası örgütler merkez bankası sayısal paralarının potansiyeline işaret etti. Örneğin, Uluslararası Ödemeler Bankası 2020 Yıllık Ekonomik Raporu’nda merkez bankası dijital paralarının yeni, güvenilen ve geniş biçimde ulaşılabilir bir ödeme aracını temsil ettiğini söyledi ve G7 ile BIS merkez bankası dijital paraları üzerine bir çalışma grubu kurdu. BIS bu yıl ocak ayında yayınlanan 3. araştırmasında merkez bankalarının yüzde 86 kadarının dijital paraların faydaları ve sorunlarını araştırdığını belirtti.

Dijital paralar üzerindeki küresel yönetişimi güçlendirmek gerekli ve devam eden mevcut çabalar, gelişmiş teknoloji ve sayısal paraların hızla gelişmesinin yarattığı zorlukları aşmak için yeterli değil. Özellikle Covid-19 salgını temassız ödeme eğilimi güçlendirdi ve dijital paralar için daha fazla fırsatlar yarattı.

İlk olarak, dijital paraların ortaya çıkması yeni bir para rekabet tipi yarattığı için, bu rekabeti düzenlemek ve dijital para ekosistemini geliştirmek için küresel iş birliğini derinleştirmek gerekli. Rekabet iki türlü, özel dijital paralar ile dijitalleştirilmiş devlet paraları arasında ve ikincisi farklı ülkelerin dijitalleştirilmiş devlet paraları arasında. İlki için, hem özel hem de kamu sektörünün faaliyetlerini koordine etmek için parasal iş birliği ve düzenleyici çerçeveyi kurmak gerekiyor.

G7 ve BIS’in merkez bankası dijital paraları çalışma grubu ve Çin ile bazı komşu ülkelerin katıldığı “Çoklu CBDC Köprüsü Girişimi”, iyi bir başlangıç. Ancak, dijital paraların küresel ekonomi üzerindeki etkisini dikkate alınca, en azından G20 düzeyinde bir iş birliğini teşvik etmek ve sınırlar arası dijital para ödemeleri sistemini şeffaf hale getirmek şart.

İkincisi, uluslararası standart belirleme örgütlerini dijital paralar konusunda bütünleştirmek gerekiyor, çünkü Finansal İstikrar Kurulu ve IMF küresel sabit para ile merkez bankası sayısal paraları konusunda araştırmalar yapsa da, üç tip sayısal para konusundaki çalışmaların çoğu ayrı ayrı yapıldı. Bu yüzden, dijital paralar için etkin bir küresel yönetişim mekanizmasının belirlenmesi için bütün çalışmaların bütünleştirilmesi gerekiyor.

Dijital paraların gelişme düzeyi ülkeler arasında farklılık gösterdiği için, küresel yönetişim çerçevesinin kapsayıcı olması gerekir. Örneğin, birçok ülke dijital para için madeni para yapılmasını bile yasakladı ve buna izin veren çok az ülke düzenleyici çerçevelerini güncelliyor. Bu yüzden, uluslararası örgütler ilk coin sunuşlarının standartlarını belirlese de bu standartlar bütün ülkelerin çıkarlarını yansıtmayacak. Dijital paralar için küresel yönetişimin kapsayıcı olmasını sağlamak adına bütün ülkelerin endişelerini dikkate almak ve adım adım ilerlemek önemli.

Üçüncüsü, dijital paralar konusunda küresel iş birliği özel sektörün desteği olmadan tam olamaz, çünkü dijital yeniliğin ön cephesinde olan özel sektör, dijital paraların gelişmesinde kilit bir rol oynadı ve sınır ötesi perakende ödemeleri çoğu gelecekte muhtemelen özel platformlar üzerinden yapılacak.