Doç. Dr. Cüneyt Dirican, küresel ölçekte alarm zillerinin çalmaya başladığı gıda krizine ilişkin Türkiye’nin mümkün olan en kısa sürede “Ulusal Acil Strateji ve Eylem Planı” geliştirerek şoklara karşı kendini korumaya alması gerektiğini dile getirdi.

Son birkaç hafta gıda krizine ilişkin yapılan uyarıların tonu sertleşti. Birleşmiş Milletler (BM) Genel Sekreteri Antonio Guterres, Rusya ve Ukrayna arasındaki savaşın Orta Doğu ve Afrika’da “gıda krizine” neden olabileceği uyarısında bulundu. Dünya Gıda Programı Başkanı David Beasley’e göre ise “Ukrayna’daki mermiler ve bombalar küresel açlık krizini feci boyutlara taşıyabilir.”

Benzer uyarıları yapan Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron da savaş nedeniyle küresel gıda krizi yaşanacağı uyarısında bulundu. NATO Liderler Zirvesi dönüşü gazetecilerin sorularını yanıtlayan Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan da “Gıda güvenliği konusunda tabii her türlü tedbiri alıyoruz. Bugün dünyada gıda güvenliği noktasında sıkıntının yaşanmadığı bir ülke var mı?” dedi.

Amerika Birleşik Devletleri (ABD) Başkanı Joe Biden da Avrupa Birliği (AB) Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen ile ABD’nin Brüksel’deki Büyükelçilik binasında yaptığı açıklamada şunları söyledi:

“Avrupa ülkelerini ve herkesi, yurt dışına gıda göndermeyle ilgili ticari kısıtlamalarını kaldırmaya çağırmaktan bahsettik. Avrupalı dostlarımızla gıda kıtlığıyla ilgili endişeleri hafifletmek için neler yapılması gerektiği üzerinde çalışıyoruz.”

“HUBUBAT KAMYONLARINA EL KOYABİLİRLER”

CRI Türk’te Mehmet Kıvanç’ın hazırlayıp sunduğu Manşet programına konuk olan Doç. Dr. Cüneyt Dirican, küresel ekonominin geneline ilişkin “Zaten gidişat bozulmuştu ve kötüydü, üzerine daha da kötüsü geldi. Bunu toparlamak kolay olmaz.” yorumunu yaptı. Biden ile von der Leyen’in açıklamalarına atıf yapan Dirican, gıda krizi durumunda Avrupa ve ABD’nin bugünden verdiği vaatlerin havada kalabileceğini söyledi:

“Bizimle yakın olan her ülkeye gıda açığı olması durumunda deste vereceğiz dediler ama unutmamamız gereken bir şey var. Pandemi döneminde Fransa Çekya’dan İtalya’ya giden kamyonlara el koymuştu. Herkes kendi derdine düştüğünde biz Fransa’nın Almanya’nın hububat kamyonlarına el koyduğunu da görebiliriz. Sonuçta insanların evine yatına katına parasına el koyanlar yarın her şeye el koyabilir. Ben bu söylemlere çok inanmıyorum açıkçası.”

“FİYATLAR DAHA DA YUKARI GİDEBİLİR”

“Trump dünya savaşı çıkaracak deniliyordu ancak yerine ‘kurtarıcı’ olarak gelen kişiyle (Joe Biden) nükleer savaşı konuşuyoruz.” sözleriyle devam devam eden Dirican, küresel gıda endekslerinde fiyatların genel düzeyine ilişkin şu bilgileri verdi:

“Kuzey Amerika gübre fiyat endeksi 2020’de 308 dolar seviyesindeydi. Şu anda ABD özelinde 1250 dolar düzeyinde. Küresel fiyatlar tarafında gübrenin fiyatı üç katına çıktı. Küresel gıda fiyat endeksi Lehman Brothers krizi sonrasında gördüğü tarihi zirve seviyesinde. Zeytinyağının tonu yaklaşık olarak 4 bin 20 dolar seviyelerinden fiyatlanıyor. Küresel anlamda et fiyatlarına baktığımızda yine o da kilosu 6 dolar civarında ve zirveye yaklaşmış durumda.”

ABD’de vadeli kontratlarda buğdayın iki katına yakın fiyatlandığını aktaran Dirican, gıda da fiyatların daha da yukarı gitme olasılığı olduğunu dile getirdi.

TÜRKİYE İÇİ ACİL STRATEJİ

Türkiye’nin 16 milyon tonla dünya buğday üretiminde 11. sırada, zeytinyağında ilk üçte, mısırda 17. ve ayçiçek yağında 5. sırada olduğunu kaydeden Dirican, bu göstergelere rağmen fiyatların yüksek olduğunu belirtti.

Üretim miktarlarına bakıldığında Türkiye’nin “Bu ürünlerin fiyatlarının neden yüksek olduğunu bu işin içinde olanların değerlendirmesi lazım.” diyen Dirican, şu öneriyi dile getirdi:

“Pandemi başlamadan evvel akademik olarak önerdiğimiz bir model vardı. Aynen SPK ya da BBDK gibi yaptırım gücüne sahip olan Gıda ve Tarım Düzenleme ve Denetleme Kurumuna ihtiyacımız var.”

Dirican “Bir an evvel her alanda her sektörde bir biriyle entegre çalışacak Ulusal Acil Strateji ve Eylem Planı yapmamız lazım.” diyerek sözlerini noktaladı.