Enerji kaynaklarının birim fiyatının artması doğal gaz ve elektrik fiyatları üzerinde etkili oluyor.

Son haftalarda tüm dünyada ekonomi gündeminin ilk sıralarında enerji var. Bunun nedeni, petrol, doğal gaz ve buhar kömürü gibi birincil enerji kaynağı birim fiyatlarının sert şekilde artması. Söz konusu artışlar, tüm ekonomik faaliyetler üzerinde doğrudan ve elektrik fiyatları üzerinden de dolaylı şekilde etkili oluyor.

Tüm dünyayı etkisi altına alan Covid-19 salgını Avrupa enerji sektörünü de vurdu. Avrupa’da hem elektrik hem de doğal gaz fiyatları son bir ayda ikiye katlanırken, 9 aylık artışlar ise yüzde 250’leri aştı. Bu arada ham petrol fiyatları da son bir yılda neredeyse ikiye katlandı.

Gelişmeler, enerjide dışa bağımlı ülkeler arasında yer alan Türkiye’yi de etkiliyor. Petrol fiyatlarındaki artış, Türkiye’nin uzun vadeli doğal gaz alım kontratlarındaki fiyatları geriden de olsa yukarı yönde etkiliyor. Bu arada spot piyasalarda doğal gaz ve elektrik fiyatları bir süredir yükseliş sergiliyor.

Birincil enerji kaynaklarının fiyatlarında yaşanan yükselişin, yurt içi enerji tüketim fiyatlarına yansıması da kaçınılmaz. Son dönemdeki enerji emtiası fiyat artışlarının, 1 Ekim 2021 tarihinde BOTAŞ tarafından açıklanacak aylık (Ekim) doğal gaz satış tarifeleri ile Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu’nun duyuracağı yılın son çeyreğinde geçerli elektrik satış fiyatı tarifeleriyle tescillenmesi bekleniyor.

BOTAŞ’IN MALİYETİ FİYATLARA YANSIYACAK

doğal gaz satış tarifeleri son olarak Eylül ayı başında güncellenmişti. BOTAŞ iki günlük gecikmeyle yaptığı duyuru ile sanayide ve elektrik üretiminde kullanılan doğal gaz fiyatlarını yüzde 15 arttırmış, konutlara verilen gazın fiyatlarını ise sabit bırakmıştı. BOTAŞ, Ekim ayı için yapacağı fiyat ayarlamalarında ithalat fiyatlarına bakarak hesaplayacağı ortalama maliyeti dikkate alacak. BOTAŞ’ın bu kez hem sanayi aboneleri ile elektrik santrallerine, hem de konutlara satılan gaz fiyatlarını yükseltebileceği konuşuluyor. Fiyat artış oranının sanayi ve elektrik üretimi amaçlı gazda iki haneli rakamları bulması şaşırtıcı olmayacak.

MALİYETLER YÜKSELDİ

Yılın son üç aylık döneminde geçerli olacak elektrik satış fiyat tarifelerinin de EPDK tarafından en geç 1 Ekim’de duyurulması bekleniyor. Elektrik santrallerine verilen doğal gaz fiyatına geçen ay yapılan yüzde 15’lik zam ile son bir ay içinde yaşanan yeni fiyat artışlarının elektrik tarifelerine yansıtılması gerekiyor. Ayrıca son dönemde ithal kömür santrallerini rekabet edebilir fiyatlardan üretim yapamaz hale getiren uluslararası buhar kömürü fiyatlarında yaşanan artışların da bir şekilde elektrik tarifeleri üzerinde yukarı yönlü etkide bulunacağı açık. Elektrik fiyatlarına zammı kaçınılmaz hale getiren bir başka faktör de, ortalama yağış miktarlarının düşük kalması, bir başka deyişle kuraklık nedeniyle barajlı hidroelektrik santrallerindeki su seviyelerinin çok düşük kalması. Türkiye, HES’lerin üretemediği elektriğin büyük bölümünü fiyatları yükselmiş kömür ve doğal gazdan elde etmek zorunda ki, düzenleyici kurumun bunu dikkate almaması düşünülemez. Tüm gelişmeler, elektrik tarifelerinde çift haneli bir artış yapılabileceğini işaret ediyor.

AVRUPA’DA FİYATLAR 3’E KATLANDI

İngiltere’de bu yılın Ocak ayında megavatsaat (MWh) başına yaklaşık 90 Euro olan spot elektrik fiyatı üçe katlanırken, bu rakamlar son bir ayda neredeyse ikiye katlandı. Ağustos ayında başına 125,20 MWh/Euro seviyesindeki elektrik fiyatları Eylül’de 240.30 Euro’ya kadar yükseldi. Sadece İngiltere’de değil İtalya, İspanya, Almanya, Fransa ve Bulgaristan, Yunanistan ve Polonya’da da yüksek oranda elektrik fiyat artışları yaşandı. İtalya’da elektrik fiyatları son bir ayda yüzde 30 yükseldi. Ağustos’ta MWh başına 125,20 Euro olan spot elektrik fiyatı Eylül’de 145,98’e ulaştı. İtalya ve İspanya’da da elektrik fiyatları yılın ilk dokuz ayında 2,5 kat arttı. Almanya’da da Ocak’ta 52,81 Euro seviyesinde bulunan spot elektrik fiyatları, Eylül’de 130 Euro’ya dayandı. Bulgaristan yüzde 220’lik, Polonya ise yüzde 100’lük elektrik fiyat artışlarına sahne oldu.

Dünyada ve özellikle Avrupa’da yaşanan enerji fiyatı patlaması, Türkiye piyasalarına tam yansımış değil. Türkiye’de Eylül’deki spot elektrik fiyatları MWh başına 52,85 Euro ile Avrupa’dan çok daha aşağı seviyelerde. Ancak Türkiye’deki fiyatlar zaten önceden de Avrupa ülkelerinin oldukça altındaydı. Ocak 2021’de MWh başına 33 Euro seviyesinden şu anki seviyelere yükseldi. Bu da Türkiye’deki spot elektrik fiyatlarında yaklaşık yüzde 65-70’lik bir artışa tekabül ediyor.

Kaynak: Dünya