CGTN / Adriel Kasonta

Çin Devlet Konseyi Üyesi ve Dışişleri Bakanı Wang Yi, 10 Eylül’de Vietnam, Kamboçya, Singapur ve Güney Kore yetkililerinin daveti üzerine bu ülkelere bir hafta sürecek resmi ziyaretine başladı. 

Ziyaretinin ilk durağı sırasında Wang Yi, geçen hafta cuma günü Vietnam’ın başkenti Hanoi’de Çin-Vietnam İkili İş Birliği Yönlendirme Komitesi’nin 13. toplantısına Vietnam Başbakan Yardımcısı Pham Binh Minh ile eş başkanlık etti. Çin Cumhurbaşkanı Xi Jinping, Vietnam Komünist Partisi Genel Sekreteri Nguyen Phu Trong ve Vietnam Devlet Başkanı Nguyen Xuan Phuc’un belirlediği zemin üzerinde Çin-Vietnam kapsamlı stratejik iş birliği ortaklığının daha fazla artırılması sözü verildi.

Wang Yi ve Pham Binh, “ortak geleceğe sahip bir toplum” çerçevesinde belirlenen gelişmeyi sağlamak için ülkelerinin kara ve deniz yoluyla bağlanmanın doğal avantajını kullanması, ekonomi, ticaret ve yatırımın güçlü ivme kazanması için çalışması, Kuşak Yol İnisiyatifi ile İki Koridor ve Tek Ekonomik Çevre stratejisi altında bağlantısı ile iş birliğini artırması ve 2021 yılında ikili ticaret hacminde büyük atılım için çaba göstermesi konusunda anlaştılar.

ÇİN-ASEAN DİYALOG İLİŞKİSİ 30. YIL DÖNÜMÜ KUTLAMA ZİRVESİ

İki taraf Engelsiz Ticaret Çalışma Grubu’nun kuruluşunu ve iki ülke ticaret bakanları arasında beş yıllık bir ortaklık konusunda mutabakat zaptı ile ekonomik ve teknik iş birliğine ilişkin bir anlaşma imzalandığını bildirdi. İki taraf ayrıca, Doğu Asya liderlerinin iş birliği toplantılarını ve bölgedeki diğer ülkelerle birlikte Çin-ASEAN Diyalog İlişkisi 30. Yıl dönümü Kutlama Zirvesi’nin uygun biçimde organize etme taahhüdünü açıkladı.  

Özellikle, şimdiye kadar en kötü Covid-19 salgınını kontrol altına almak için mücadele eden, şimdiye kadar 98 milyonluk nüfusunun yüzde 2’sinden daha azını aşılayan Vietnam, Beijing’in bu yıl 3 milyon doz daha Covid-19 aşısı bağışladığını açıklarken, böylece Çin’in Vietnam’a yaptığı toplam aşı bağışı 5,7 milyona yükseldi. 

Bir gün sonra Wang Yi’nin bir araya geldiği Vietnam Başbakanı Pham Minh Chinh, Çin’in kalkınmasının Vietnam’a kalkınma modelleri ve referans için temel deneyim sağladığı için Beijing’in refahının ülkesinin çıkarına olduğunu ifade etti. Vietnam-Çin ilişkilerini Hanoi’nin dış politikasının en yüksek önceliği olarak ele almak için açık bir hareketle Vietnam Başbakanı Pham Minh Chinh, ülkesinin Çin ile ekonomik, ticaret ve yatırım iş birliği ivmesini sürdüreceğini, endüstriyel ve tedarik zincirlerini istikrarlı tutacağını ve Çin’in ülkesinde yatırımlarına olanak sağlayacağını söyledi. 

ÇİN, VİETNAM’A YAPTIĞI TOPLAM AŞI BAĞIŞI 5,7 MİLYON

Konu Çin’in uluslararası etkisi olunca, Chinh, iki ülkenin Birleşmiş Milletler (BM); Asya-Pasifik Ekonomik İş Birliği ve ASEAN gibi kuruluşlarda iki ülkenin koordinasyon ve iş birliğinin artırılmasına ilişkin istediğini dile getirdi. Wang, 12 Eylül’de Çin’in en büyük yatırımcı ve en etkili siyasi ortağı olduğu Kamboçya’yı ziyaret etti. Bu yüzden Wang, Kamboçya Başbakanı Hun Sen’e ülkesine 270 milyon dolar yardım ve üç milyon ek Covid-19 aşısı vereceğini garanti etti. Wang ayrıca resmi olarak Çin’in finanse ettiği 150 milyon dolar değerindeki ulusal stadyumu Hun Sen’e devretti. “Çin’e güvenmezsem kime güveneceğim?” diyen Hun Sen, Kamboçya’da kara yolları, sulama sistemleri ve elektrik şebekeleri inşa etmeye yardım etmedeki rolünden ötürü Çin’e minnettarlığını dile getirdi. 

Dikkat edilmesi gereken husus, Kamboçya’nın Ream Deniz Üssü, Güney Çin Denizi’ne komşu olan Tayland Körfezi’ne baktığı için Güneydoğu Asya’da büyük bir stratejik öneme sahip bulunuyor. Amerika Birleşik Devletleri (ABD) Başkan Yardımcısı Kamala Harris’in, Vietnam ve Singapur’u ziyareti Çin üzerindeki baskıyı artırmak ve bu iki ülkeyi Washington’ın yanında yer almaya ikna etme amacı taşırken, Wang’ın şu anki ziyareti istilacı dış müdahalelere rağmen, komşularıyla iyi diplomatik ilişkilerini sürdürmeyi taahhüt ettiğini kanıtlıyor. Her ne kadar ABD, Çin’in imzacısı olduğu BM Deniz Hukuku Sözleşmesi’ne katılmasa bile, Asya ülkelerinin arasını açmayı ve anlaşmazlıkları büyüterek bölgenin zaten içinde bulunduğu zor durumu daha da karmaşıklaştırmayı kafasına koymuş durumda. 

WANG KOMŞULARIYLA İYİ DİPLOMATİK İLİŞKİLERİNİ SÜRDÜRMEYİ TAAHHÜT ETTİ

Güney Çin Denizi ile ilgili Güneydoğu Asya ilişkilerine bölge dışından olan güçlerin karışmasını önlemek için ilgili tüm taraflara Güney Çin Denizi’ndeki Davranış Kuralları konusunda görüşmeleri ilerletmesi ve bölgede barış ile istikrarı sürdürmeyi istiyorsa komşularına karşı uzak Batılı ülkeyle aynı eksende hareket etmemeleri tavsiye edilir. 

Washington, Güneydoğu Asya ülkeleriyle yakın iş birliğini bölgede Çin’in etkisini kontrol altına alma çabalarında hayati olarak algıladığı için ABD’nin dünyanın diğer kesimlerinde görülen bencil gündemi ve pervasızlığı, 2020 yılında ilk kez Beijing’in en büyük ticaret ortağı olmak için Avrupa Birliği’ni (AB) geçen Güneydoğu Asya Ülkeleri Birliği’nin (ASEAN) ekonomik refahına zarar vereceğini kanıtlayabilir. 

ABD’ye bölgede anlaşmazlık yaratmasına izin vermek, sadece salgın sırasında kazanılan güçlü direnci yok etmek ve bölgesel ekonomik büyümeyi durdurmakla kalmayacak, aynı zamanda Asya ve özgürlük sevdalısı dünyanın geri kalanı için en büyük tehdit haline dönüşecektir. Dolayısıyla ne pahasına olursa olsun bundan kaçınılması gerektiğini söylemeye gerek yoktur.