Akademisyen Dr. Altay Atlı, CRI Türk’te Samet Demir’in hazırlayıp sunduğu “Ekonomi Basını” programına konuk oldu. Atlı, Beijing 2022 Kış Olimpiyatları’nın ekonomik tablosunu değerlendirdi.

 Türk sporcuların katılımının sevindirici olduğunu belirten Altay Atlı, Olimpiyat oyunlarının arkasındaki ekonomik boyut hakkında bilgi verdi.

Beijing 2022 Kış Olimpiyatları’nın ekonomik boyutuna kısaca bakılması gerektiğini ifade eden Atlı’nın açıklamalarından öne çıkanlar şöyle:

“Olimpiyatların ekonomik boyutu denildiğinde maliyeti ne kadar oldu, denilir. Bu her zaman için tartışılır. Olimpiyatların arkasındaki iş modelinin yenilenmesi gerektiği tartışmaları da var. Olimpiyatların resmi maliyeti 3,9 milyar dolar.

Oxford Üniversitesinin Rio Olimpiyatları’ndan yaptığı çalışmada ortalamalar hesaplandı. Kış olimpiyatlarının ortalama maliyetinin 3,1 milyar dolar olduğunu görüyoruz. Beijing Olimpiyatları’nın bunun biraz üstünde olduğunu söyleyebiliriz. Aynı çalışmada yaz oyunları için ortalama maliyetin 5,2 milyar dolar olduğunu görüyoruz. Yaz oyunlarında daha fazla katılım ve spor dalı var.

TOPLAM MALİYET 40 MİLYAR DOLARIN ÜZERİNDE

En yüksek maliyetli kış oyunları ise 22 milyar dolar ile Rusya’da yapılan 2014 Soçi Kış Olimpiyatları olmuş. Oxford’un çalışmasına göre olimpiyatlarda en yüksek maliyet spor tesislerinin inşaatı oluyor. Bu rakamlarda genellikle dolaylı maliyetler hesaba katılmıyor. Spor salonuna çekilen metro hattı genelde eklenmiyor. Bunlar da eklendiği zaman yapılan hesaplamalara göre, Beijing 2022’nin maliyetinin 30 milyarlar seviyesine çıktığı da ifade ediliyor. Burada oyunlarla bağlantılı olan ancak doğrudan sporla bağlantılı olmayan altyapı projeleri de gerçekleştirildi. Oyunların gerçekleştirildiği 3 merkez için hızlı tren hatları yapıldı. Bu merkezlerin her birinde küçük olimpiyat köyleri yapıldı sporcuların konaklaması için. Bu maliyetler de hesap edildiğinde Olimpiyatların 40 milyar doların üzerinde gerçekleştiği sonucu karşımıza çıkıyor.

MALİYETLER VE GELİRLER

Olimpiyatlarda maliyetler ev sahibi ülkeye, şehre kalıyor. Bu maliyetleri ilgili ülkenin vatandaşları üstlenmiş oluyor. Gelirler, dediğimizde hangi gelirler var? Sponsorluklar var, yayın hakları gelirleri var, buna bilet satışlarını da ekleyebiliriz. Tokyo ve Beijing seyircisiz yapıldığı için biz bunu unuttuk tabii ancak bilet satışları da buna eklenebilir. Gelirlerin büyük bir kısmı uluslararası Olimpiyat Komitesi’ne gidiyor. Uluslararası Olimpiyat Komitesi gelen gelirlerin yüzde 90’ını dünya genelinde sporun desteklenmesi için kullanıyor. Sadece yüzde 10’u Uluslararası Olimpiyat Komitesine kalıyor. Maliyetlerin büyük çoğunluğu ülkeye ve şehre ait, gelirlerin büyük çoğunluğu da Uluslararası Olimpiyat Komitesine gidiyor. Böyle bir durum var ve tartışılan bir konu.

EKONOMİK SÜRDÜRÜLEBİLİRLİK

Beijing 2022’de ekonomik açıdan sürdürülebilirlik olarak neleri söyleyebiliriz? Birincisi, ekonomik sürdürülebilirliğin çevreyle ilişkisi. Olimpiyatların müsabakaları 26 farklı tesiste yapılıyor bunların tamamının yenilenebilir enerjiyle çalıştırıldığını ve akıllı enerji ağlarına entegre edildiğini görüyoruz. Bu oyunlar süresince önemli ancak bundan sonrası için daha önemli. Kış Olimpiyatlarının bir bölümü kapalı spor salonunda Beijing’in merkezinde yapılırken diğerleri için dağlık alanlar gerekiyor. Buralar son derece hassas ekolojik sistemler. Kış olimpiyatlarının böyle bir misyonu da var, yani doğaya karşı nasıl koruma önlemi alınıyor? Oyunlar nasıl yapılıyor? Böyle bir mesaj da kış olimpiyatlarından çıkıyor. 

Peki, tesisler sonradan ne olacak? Beijing 2022’de kullanılan tesislerin bazıları mesela Kuş Yuvası olarak da bilinen Ulusal Stadyum burası açılış ve kapanış törenleri için kullanılıyor veya müsabakaların yapılacağı 2008’deki yaz olimpiyatları için inşa edilen su sporları merkezi mesela 2022’de körling müsabakalarına ev sahipliği yapıyor. Bu var olanların verimli bir şekilde kullanılması önemli. Oyunlar bittikten sonra tesisler ne olacak? Bu tesislerin eğitim projeleri için kullanılacağına dair açıklamalar var. Spor müsabakaları için kullanılacaktır da. Geçmiş başka olimpiyatlarda yapılan yapıların içinde bakımsızlıktan otların büyüdüğünü gördük. Önemli olan yapılan yatırımların uzun soluklu olması. Beijing 2022’den sonra bu yapıların nasıl kullanıldığını izleyeceğiz.”