CGTN / John Aquilina

31 Ocak 2022 Malta ve Çin arasında diplomatik ilişkilerin kurulmasının 50. yıl dönümüydü. İlişkiler insanlar ve onların daha büyük iyilik için bir araya gelme ve etkileşim kapasiteleri ile ilgilidir. Dolayısıyla, 1970’lerin başında böyle bir ilişkiyi düşünen ve başlatma vizyonuna ve cesaretine sahip olan Malta ve Çin’deki milletvekillerine şükranlarımı sunuyorum. Ayrıca hem Malta hem de Çin’de sadece bunu çalışan bir ilişki yapmak için değil, aynı zamanda birçok şekilde örnek bir ilişki haline getiren ve iki ülke için herkesin ilk baştaki beklentilerinin çok ötesine giden faydalar sağlayan hükümet yetkililerine de saygı duyuyorum.

50 yıl önce, dünya bugünkünden ekonomik, demografik ve siyasi olarak çok farklıydı. Çok taraflılık halen yeni bir kavramdı ve küreselleşme terimi henüz icat edilmemişti. Dünya bir “demir perde” ile bölünmüştü, Soğuk Savaş denen şey bir dünya gerçeğiydi ve insanlar bir nükleer tehdidin gölgesinde yaşıyordu. Böyle bir ortamda. O zaman bu kadar farklı geçmişlere sahip iki ulusun bir araya gelmesi hiçbir ülke için küçük bir iş değildi. Malta ve Çin arasında diplomatik ilişkilerin kurulması yalnızca iki ülke için ileri doğru büyük bir adım değil, aynı zamanda, o zaman dünyaya hâkim gerginlikler dikkate alınırsa önemli bir adımdı.

Bu hem Malta hem de Çin için cesur bir hareketti. Yıllar geçerken çok şey yaşandı. Çin ülkesini dünyanın geri kalanına açmaya devam etti ve hızlandırdı ve piyasa ekonomisini benimseme konusunda dev adımlar attı. Malta da olgunlaştı ve özellikle hem siyasi hem de ticaret alanlarında büyüklüğünün çok üstünde bir atılımla, ufuklarını Asya, Afrika ve şimdi de Latin Amerika’ya genişletti.

MALTA, ÇİNLİ YATIRIMCILAR İÇİN CAZİP HALE GELDİ

Malta 2004’te Avrupa Birliği’ne (AB) katılan 10 ülkeden biriydi. Bu Malta’nın Çin ile ilişkilerine yeni bir boyut kattı. Uluslararası ilişkiler karşısında ikili ilişkilerle ilgili düşüncelerdeki bu karmaşıklık, diğer üye ülkeler için olduğu gibi Malta için de süren bir zorluk olmaya devam ediyor. Ama bu aynı zamanda Malta’nın Çin ile ilişkilerinde artan olgunluğun da bir işareti. Çinli yatırımcılar ya da turistler son yıllarda benzeri görülmemiş sayılarda Malta’yı ziyaret ediyor. Beş yıl önce, Malta’da Çinli birini görmek çok zordu, ama şimdi Malta’nın banliyölerinde düzenli olarak Çinli insanlara rastlanıyor. 

Malta 4 Temmuz 2018’de blokchain, kripto para işlemleri ve dağınık defter işlemleri (DLT) için düzenleyici bir çerçeve getiren bir yasayı kabul ederek finans dünyasını şaşırttı. Bu yasalar Malta’yı blokchain devriminde lider yaptı ve Malta’yı Çinli yatırımcılar için daha da cazip hale getirdi. Malta’nın Akdeniz’in kalbindeki stratejik konumu, etkin ve derin limanları büyük Çin kargo gemileri için ideal bir aktarma merkezi haline getiriyor. Bu durum Malta’nın dünyada kayıtlı en büyük limanlardan birine sahip olmasıyla daha da güçleniyor.  Buna ek olarak, geçen 10 yılda, Malta uçak bakımı, tamirat ve revizyon (MRO) alanlarında uzmanlaşmış güçlü bir havacılık sektörü kurdu. Buna uygun olarak, Malta aynı zamanda hızla büyüyen bir uçak kayıt siciline sahip. Malta ve Çin arasındaki Hava Hizmetleri havacılık sektöründeki ticari ilişkilerin daha da artmasını sağladı.

2017’de, ilk Çin uluslararası İthalat Fuarı (CIIE) sırasında, Malta zamanın başbakanı Joseph Muscat ile Dışişleri ve Ticaretin Geliştirme Bakanı Carmelo Abela liderliğindeki bir heyet tarafından temsil edildi. Bu ziyaretten önce iki ülke arasında geçen 50 yılda iki ülke yetkililerinin yaptığı resmi ziyaretler uzun bir liste oluşturuyor. Bu ziyaretler arasında Malta Devlet Başkanı ve Başbakanlarının Çin’e yaptığı birkaç ziyaret te bulunuyor. Malta’nın şu anki devlet başkanı Dr. George Vella 2015’de Dışişleri Bakanı olarak Çin’i ziyaret etti. Çin Cumhurbaşkanı Xi Jinping, 2009’da Devlet Başkanı Yardımcısı olarak Malta’yı ziyaret etti. Malta şu anda Avrupa’da AB, Schengen Grubu, Euro Bölgesi ve iki resmi dilinden biri İngilizce olan İngiliz Milletler Topluluğu’nun üyesi olan tek ülke.

MALTA VE ÇİN’İN GÜÇLÜ DİPLOMATİK İLİŞKİLERE SAHİP

İngilizce dili şu anda Malta’nın Çin ile ilişkisine önemli bir katkı sağlıyor. Son yıllarda birçok Çinli öğrenci Malta’daki İngilizce Dil Okullarına kayıt yaptırıyor. Hatta Çinli bir girişimci bu okullardan birini satın aldı. Malta “uzun zamandır Akdeniz’in küçük Hollywood’u” olarak biliniyor. Şu anda Çinli film yapımcıları da Malta’yı keşfetmeye başladı. Aralık 2019’da Hainan Adası Uluslararası Film Konferansı’nda önemli bir Malta Film Pavyonu’nun bulunması çok büyük ilgi ve büyük beklentilere neden oldu.

Malta 2019’da 13 yıldır arka arkaya gelen turist sayısında rekor kırdı, bunlar arasında Çinlilerin sayısı büyük ölçüde arttı. Malta Turizm İdaresi’nin Çin Piyasası için Turizm Yönetimi’nin saldırgan kampanyası sonucunda Covid-19 salgını etkisini göstermeden önce büyük sonuçlar elde edilmeye başlanmıştı. Covid-19’un ortaya çıkması büyük zorluklar yarattı ama Malta ve Çin arasındaki ilişkileri de büyük ölçüde güçlendirdi. Salgının başlangıcında Malta, Avrupa’dan koruyucu ekipman ve tıbbi malzemelere neredeyse hiç ulaşamıyordu. Sonuç olarak, Malta’nın ihtiyaç duyduğu malzemelerin çok büyük bir kısmı Çin’den karşılandı. Bu Malta’ya 8 kiralık Boeing 777 uçağının yanı sıra, iki gemi ile gönderilen konteynerlerle bin tonluk malzeme gönderilmesiyle sonuçlanan devasa bir lojistik operasyondu. Malta ayrıca Çin Dışişleri Bakanlığı ve sayısız Çinli kamu ve özel örgütünün sağladığı cömert yardım için de minnet duyuyor.

Yakın Malta-Çin ilişkisinin başka bir önemli örneği Çin ve Malta hükümetlerinin 1994’de Paola’da birlikte kurduğu Geleneksel Çin Tıbbı Akdeniz Bölgesel Merkezi. O zamandan bu yana, 17 tıp ekibinin üyesi olarak 100’den fazla geleneksel Çin tıbbı doktoru Malta’ya gitti ve Malta ve Gozo’daki üç büyük geleneksel Çin tıbbı merkezinde 200 binden fazla hastayı tedavi etti. Malta Üniversitesi de, 2009’da Xiamen Üniversitesinin iş birliği ile kurulan Malta Konfüçyüs Enstitüsü’ne ev sahipliği yapıyor. Enstitüde 6 düzeyli Çince Yeterlilik Sınavı yapılıyor ve Çince Yeterlilik Testi Sertifikası veriliyor.

Malta ile Çin arasında 2013’de yüksek eğitim diplomalarının karşılıklı tanınması anlaşması imzalandı ve iki ülke öğrencilerinin diğer ülkedeki üçüncü derece enstitülerinde eğitim görmesi imkânı sağlandı. Şu anda Malta Üniversitesi, Malta Sanat, Bilim ve Teknoloji Akademisi (MCAST) ve Turizm Araştırmaları Enstitüsü Çin Üçüncü Derece Enstitüleri ile karşılıklı tanınma anlaşmasına sahip.

MALTA’YA GİDEN ÇİNLİ TURİST SAYISINDA ARTIŞ VAR

Malta ve Çin arasındaki ilişkilerin tacındaki mücevherlerden biri 2003’te Avrupa’da kurulan ilk Çin Kültürel Merkezi olan Malta’daki Çin Kültür Merkezi. Çin Kültür Merkezi benzersiz performanslar, sanatsal sergiler, aydınlatıcı atölyeler, değişik eğitim etkinlikleri ve canlı Çin Ay Yılı Festivali olan Fener Festivali ve Ejderha Bot Festivali için Valletta limanında düzenlenen ejderha bot yarışları ile Çin’e ve Çin’in harikalarına bir bakış sağlayan kâr gözetmeyen bir kuruluş. Malta’nın Çin Halk Cumhuriyeti Büyükelçisi olarak, yüksek düzeyde bir anlayış sağlama, siyasi ve ekonomik düzeyde karşılıklı destek ve iş birliği peşinde olmanın yanı sıra, iki ülkeden daha fazla insanın birbirlerini toplumsal, kültürel ve eğitim düzeylerinde daha iyi bilmesini sağlama hedefini görev süremin temalarından biri olarak benimsedim.

İki ulusun yarım yüzyıl önce sağlam ve mükemmel temeller kurmasından ve önümüzdeki yıllarda bunun yeniden olması için güçlü biçimde çalışmaya kararlı olmasından cesaret aldım ve memnun oldum. Sadece iki ulusumuzun, Malta ile Çin’in güçlü, yakın ve dostça diplomatik ilişkilere sahip olmasıyla gurur duymak istemiyoruz. Aynı zamanda halklarımızın birbirini daha iyi tanımasını ve birbirlerini dünyadaki kardeşleri olarak sıcak biçimde kucaklaması için de plan yapmamız gerekir.

Bu duyguyla, Çin 4 Şubat 2022’de Beijing hem Yaz hem de Kış Olimpiyatları’na ev sahipliği yapan tek kent olmasıyla tarih yazacak ve sadece olağanüstü spor başarılarını sergilemeyecek, aynı zamanda dünya uyumu ve barışını destekleyecek Çin’e, dünyanın dört bir yanındaki insanlarla birlikte en iyi dileklerimi sunuyorum. Malta ve Çin’e Mutlu 50. yıllar!