CRI Türk Dış Haberler Servisi

Hayata geçmeyen Minsk-2 Anlaşması Ukrayna krizinin derinleşmesini beraberinde getirdi. Çin Devlet Konseyi Üyesi ve Dışişleri Bakanı Wang Yi, ABD’li meslektaşı ile yaptığı görüşmede “güvenliğin bölünmezliği” ilkesine dönüş çağrısı yaptı.

Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin’in salı gecesi Donetsk ve Lagansk Halk Cumhuriyet’lerini tanıdığını ilan etmesi Moskova ve Batı bloğu arasındaki gerilimi yükseltmeye devam ediyor. Almanya, Kuzey Akım 2 projesini durdurma kararı alırken, Amerika Birleşik Devletleri (ABD) ve İngiltere başta olmak üzere kimi Batılı aktörlerin de yaptırım siyasetine hız vermesi bekleniyor.

Rusya Dışişleri Bakanı Sergey Lavrov, ülkesine dönük “yaptırımlara alışkın” olduklarını belirtirken, süreci yakından takip eden Çin Halk Cumhuriyeti ise Minsk-2 Protokolü’nün uygulanmaması nedeniyle bu noktaya gelindiğine dikkat çekti.  ABD Dışişleri Bakanı Antony Blinken ile telefonda görüşen Çin Devlet Konseyi Üyesi ve Dışişleri Bakanı Wang Yi, “Ukrayna meselesinde yaşananların Minsk-2 Anlaşması’nın uygulanmasındaki uzun gecikmeyle çok fazla ilgisi var.” dedi.  Benzer bir açıklamayı Çin’in BM Daimi Temsilcisi Zhang Jun, Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi (BMGK) çatısı altında dile getirmiş ve “Çin, tüm tarafların paketin uygulanması konusundaki görüş ayrılıklarını göz önüne alarak geç olmadan Ukrayna sorununda siyasi çözümü sağlayacak bir yol haritası ve zaman çizelgesini belirleyeceğini ummaktadır.”  diye konuşmuştu.

Minsk 2 Anlaşması Rusya, Ukrayna, Avrupa Güvenlik İş Birliği Teşkilatı (AGİT) ve Ukrayna’nın doğusundaki bağımsızlık yanlısı 2 bölgenin temsilcileri tarafından imzalandı. 13 maddeden oluşan protokolde süreç Rusya, Fransa, Almanya ve Ukrayna’nın içinde yer aldığı Normandiya Formatı tarafından ilerletildi. Ukrayna hükümeti, Minsk 2 protokolünün 10’uncu maddesinde yer alan “Tüm yabancı silahlı oluşumların, askeri teçhizatın ve paralı askerlerin geri çekilmesi” hükmüne atıfta bulunarak ülkenin doğusundaki Rusya ve bağımsızlık yanlısı grupların geri çekilmesi istedi. Buna karşın Rusya’nın çatışmaya taraf olmadığının altını çizerek sorumlu olmadığını duyurdu.

GÜVENLİĞİ BÖLÜNMEZLİĞİ KRİTİK ÖNEMDE

Ukrayna’daki durumun kötüye doğru gittiğinin altını çizen Wang Yi, Beijing yönetimin süreci yakından izleyeceğini ve sorunun çözümünde BM kararlarının esas alınması gerektiğini söyledi.  Çin Dışişleri Bakanlığının sitesinden yapılan bilgilendirmede Wang Yi’nin “güvenliğin bölünmezliği” ilkesine atıfta bulunması dikkat çekti. Bir ülkenin güvenliği pahasına diğer ülkelerin güvenliğinin genişletilemeyeceği ilkesine referans veren “güvenliğin bölünmezliği” ilkesi Çin tarafından daha önce de gündeme getirilmişti.

Çin Devlet Konseyi Üyesi ve Dışişleri Bakanı Wang Yi, daha önce yaptığı açıklamada Rusya’nın NATO’nun kendi sınırlarına doğru genişlemesinden duyduğu endişenin haklı olduğu mesajını vermişti. Çin Cumhurbaşkanı Xi Jinping ve Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ise Beijing 2022 Kış Olimpiyatları açılış töreni öncesinde yayımladıkları bildiride NATO’nun genişlemesini eleştirmişti. Bildiride bu kapsamda şu değerlendirmelere yer verilmişti:

“Rusya ile Çin, NATO’nun daha fazla genişlemesine karşı çıkmakta ve Kuzey Atlantik İttifakı’nı ideolojik soğuk savaş yaklaşımlarından vazgeçmeye, diğer ülkelerin egemenliğine, güvenliğine ve çıkarlarına, uygarlık, kültürel ve tarihi geçmişlerinin çeşitliliğine saygı duymaya ve diğer devletlerin barışçıl gelişimine yönelik adil ve nesnel bir tutum almaya çağırmaktadır.”