Akademisyen Dr. Altay Atlı, CRI Türk’te Samet Demir’in hazırlayıp sunduğu “Ekonomi Basını” programına konuk oldu. Atlı, Çin ile Rusya arasındaki ekonomik iş birliklerini değerlendirdi.

Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ile Çin Cumhurbaşkanı Xi Jinping arasında yapılan görüşme ve görüşme sonrası iki ülkenin ekonomik ilişkilerinin öne çıkmasını yorumlayan Altay Atlı, iki ülkenin birçok alanda ortaklığı bulunduğunu kaydetti.

Batı ülkelerinin Rusya ile Çin’in arasına girmeye çalıştığını ifade eden Atlı’nın açıklamalarından öne çıkanlar şöyle:

“Amerika Birleşik Devletleri’ne (ABD) karşı ortak bir duruş göze çarpıyor. Batı merkezli dünya düzenine karşı ortak bir denge arayışının olduğunu da söylemek mümkün.

Rusya ile Çin ilişkilerine bakarken karşılıklı ekonomik boyuta da mutlaka bakmak gerekiyor. Çin ile Rusya arasındaki ekonomik ilişkilerde en çok dikkat çeken konu Çin için Rusya savunma sanayisinde önemli bir tedarikçi ve Çin’in Rusya büyük enerji kaynakları tedarikçisi. Çin açısından bunlar önemli.

ENERJİ İŞ BİRLİKLERİ ÖNE ÇIKIYOR

Özellikle enerji alanında baktığımızda Çin, Rusya’dan önemli miktarda alım yapıyor ama diğer taraftan baktığımız zaman Çin, Rusya için önemli bir pazar. Çin’in, Rusya’dan aldığı petrol ve doğal gaz olmadan işi zor. Ama diğer taraftan Rusya için petrol ve doğal gazını Çin’e satamazsa zor bir durum söz konusu olur. 2014 dönemi sonrası dönemde Rusya’nın Batı’da yaptırımlarla karşı karşıya kalması ve ABD’de kaya gazının devreye girmesiyle birlikte Avrupa’daki tüketicilerin önemli bir kısmının ABD tarafından karşılanıyor olmasıyla birlikte Rusya’nın doğal gazına talebin azalması yaşandı. Çin’in pazar olarak artan önemi söz konusu. Ancak Rusya ile Çin arasındaki enerji ilişkilerini incelediğimizde sadece boru hatlarına odaklanmak da yanlış olur diye düşünüyorum. Asıl önemli olan yeni yapılan enerji projeleri. Rusya’nın petrol ve doğal gaz kaynakları ülkenin batı kısmında yer alıyor. Çin’e yakın olan kaynaklar yeterince işlenmemiş durumda. Çin’in son zamanlarda burada yatırımcı olduğunu görüyoruz. Rusya’nın Kuzey Kutup Dairesindeki projelerinde Çin’in yatırımları var. Rus tarihinin en büyük doğal gaz projesi olarak nitelendirilen 55 milyar dolarlık Sibirya Enerjisi Boru hattında Çin yatırımları söz konusu. Giderek artan bir şekilde Çinli firmaların Rus firmalarla ortaklık kurduğu görülüyor.

Güçlü bir ekonomik plan derken enerji ön planda ama teknoloji boyutunu da içeren iş birlikleri gelişiyor. Çin’in teknolojide yaptığı atılımlarla Rusya’nın da katkı verdiği güçlü bir ekonomik altyapının oluştuğunun altınızı çizmek lazım.”