Haber: Samet Demir

Spor ekonomisi özellikle Türkiye’de de en çok ilgi gören spor olan futbolda her geçen gün daha fazla dikkat çekmeye başladı. 2020/2021 yılını şampiyonlukla tamamlayan Beşiktaş’ın takımının kasasına koyacağı gelir ve bu gelirle sağlayabileceği başarı ise tartışmalara neden olan bir başka konu olarak öne çıkıyor.

Fırat Üniversitesinden Spor Bilimleri Uzmanı Prof. Dr. Sebahattin Devecioğlu, Türkiye’deki ve Avrupa’daki futbol ekonomisini CRI Türk’te “Ekonomi Basını Özel” programına değerlendirdi. Devecioğlu, Beşiktaş’ın bu yıl yakaladığı başarının ödülünü de masaya yatırdı.

Türkiye’deki Süper Lig’i Avrupa’ya ile karşılaştıran Prof. Dr. Devecioğlu, 2011 yılından sonra sağlanan televizyon yayın gelirleriyle futbolda gelir artışı yaşandığını belirtti.

TÜRKİYE LİGİ DÜNYADA 7. SIRADA

Yayın gelirlerindeki artış sonrası futbol kulüplerinde daha fazla gelir elde etmek adına bir bilinç oluştuğunu vurgulayan Devecioğlu’nun açıklamalarından öne çıkanlar şöyle:

“Durumu önceden algılayan kulüpler şirketleşerek sistemlerini buna uyarlamaya çalıştılar. Türkiye’de de buna benzer uygulamalar var. Daha önce 4 büyük kulüp şirketleşerek borsada işlem görmeye başladı. Avrupa futbolunu domine eden İngiltere Premier Lig var biliyorsunuz, bir model olarak çıktı. Şu anda gelirleri en yüksek olan Premier Lig ve UEFA’nın primlerinden en çok gelir elde eden kulüpler İngiliz kulüpleri. Yani hem Premier Lig’deki kaynaklardan faydalanıyorlar hem de UEFA’nın organizasyonlarından çok büyük paylar elde ediyorlar. Bir de İngiltere’deki kulüplerde sahiplik modelleri var onlar şirketlerini Amerikalı, Rus ve Arap iş insanlarına pay ettiler ve buradan da önemli gelirler elde ediyorlar. Avrupa’da özellikle İngiltere merkezli kulüpler bunu iyi modellediler.

Bizde de İstanbul merkezli kulüpler bunu yapmaya çalışıyorlar. Ama bizde bir problem var, bizde kulüplerin yönetim modelleri dernek statüsünde. Bu dernek modeli bu ekonomik yapıyı yönetmeye yetmiyor maalesef. Arzu edilen seviyede değiliz. Şu anda dünyada marka değeri açısından dünyada 6. ya da 7. sıradayız. Bizim de yönetim modellerimizi geliştirmemiz, yasal düzenlemeleri yapmamız gerekiyor.

BEŞİKTAŞ’IN ŞAMPİYONLUK GELİRLERİ AVRUPA İÇİN YETERLİ OLACAK MI?

Türkiye’de yayın gelirleri Türkiye Futbol Federasyonu (TFF) ve Kulüpler Birliği Vakfı’nın belirlediği performans sistemine göre dağıtılıyor. Burada galibiyet, beraberlik ve şampiyonluk gibi durumlarda hem TFF’nin hem de yayıncı kuruluşların kulüplere vermiş olduğu paylar var. Bir de iddia gelirleri var, televizyon gelirleri, sponsorluk gelirleri… Bunların hepsini topladığımızda Beşiktaş şampiyon olmakla birlikte 230 milyonluk bir gelir elde edeceğinden bahsediliyor.

Ayrıca Şampiyonlar Ligi’nde de UEFA’nın belirlediği performans gelirleri var, ayakbastı parası dediğimiz direkt katılım ile sağlanan gelirler var. Manchester City ve Chelsea maçı da Beşiktaş ile Galatasaray’ın Şampiyonlar Ligi katılımlarında belirleyici olacak. Oradan elde edilecek gelir Beşiktaş için 20 milyon Euro’luk bir ayakbastı parası olacak eğer direkt katılırsa. Katıldıktan sonra bu performans gelirlerinden elde edeceği gelirle birlikte 40 milyon Euro yani 410 milyon TL’lik elde edebileceği bir gelir söz konusu. Yani turu atlarsa, finali oynarsa Beşiktaş hem Süper Lig’den ortalama 230 milyon TL, Şampiyonlar Ligi’nden de 410 milyon TL’lik bir gelir elde edip toplamda 640 milyonluk bir kazanç elde edecek. Fakat bunun şartları var tabii, yarışmacı olmak, mücadele edebilmek oldukça zor.

Bir de Türkiye’deki spor kulüplerinin Avrupa’da yarışmacı olabilmesi için Bankalar Birliği ile bir anlaşma yapıldı. UEFA’nın “finansal fair play” kriterleri var. Bunlara göre geliriniz ne kadarsa gideriniz de o kadar olmak zorunda. Bankalar Birliği bunun sağlanabilmesi için kulüplere kredi verdi. Denkleştirdi bütçelerini, artık bundan sonra kulüpler Avrupa’daki kriterleri karşılayarak yarışmacı kulüplere dönüştüler. Artık bizim şapkamızı önümüze koyup yarışmacı özelliklerimizi geliştirmemiz gerekiyor. Artık top kulüplerimizde, bunların daha sağlıklı yapıya dönüşerek Avrupa’dan en yüksek parayı almalarını arzu ediyoruz.

FİNANSAL PARA LİGİNDE TÜRKİYE’NİN YERİ

Her yıl finansal anlamda futbol para ligi açıklanıyor. Bu raporlara baktığımızda İngiltere’deki Manchester United, Arsenal, İspanya’dan Real Madrid, Barcelona gibi kulüpler ilk 10’da ilk 20’de oluyor. Bizim kulüplerimiz çok nadiren ilk 20’ye giriyor bu para liginde, çoğu zaman giremiyor. Büyük kulüplerimiz geniş desteğe sahip biz de bu ligde başarılı olabilir. Ticari anlamda bu gelirlere ulaşmamız gerekiyor. Bu döviz gelirleri cari açık açısından da önemli.”