Haber / Röportaj: Onur Sinan Güzaltan

Ukrayna krizi dünyanın gündeminde. Amerika Birleşik Devletleri (ABD) ve Rusya arasında Ukrayna üzerinden savaş ihtimali tartışılıyor. Diğer yandan NATO üyesi ülkeler Rusya sınırına yığınak yapmaya devam ediyor. Türkiye Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ise 3 Şubat günü Kiev’de olacak.

ABD-Rusya savaşı ihtimali, Ukrayna’daki krizin geleceği ve sıcak bölge Karadeniz ekseninde Türkiye-Rusya ilişkilerini, Rusya Federasyonu Devlet Duması’nda Ukrayna’yla ilişkilerden sorumlu komisyonun başkanlığını yapan iktidar partisi Birleşik Rusya Vekili Yevgeniy Georgiyeviç Popov, Onur Sinan Güzaltan’a değerlendirdi. Röportaj, uluslararası strateji-analiz sitesi United World International’da İngilizce olarak yayımlandı.

Onur Sinan Güzaltan: Röportaj talebimizi kabul ettiğiniz için teşekkür ederiz. Ukrayna krizi dünyanın gündeminde. Ukrayna’da kısa vadede savaş ihtimali var mı?

Yevgeniy Popov: Teşekkürler. Kısa veya uzun vade de savaş ihtimali yok. Batı ülkeleri, Rusya ve Ukrayna arasında savaş ihtimaliyle ilgili olarak adeta bir histeri krizinde. Ortada bir medya savaşı var. Batı medyası Rusya’ya saldırıyor. Ukraynalılar dahi sınırlarında bir tehdit olmadığını söylüyorlar. Elbette sınırlarımızda askerlerimiz var, elbette askeri tatbikatlar yapıyoruz fakat bunların hepsi işi sınırlarımız üzerinde bombardıman uçakları uçurmaya vardıran NATO’ya karşı. Ülkemizi ve vatandaşlarımızı korumalıyız. Diplomatik çözüme inanıyorum. Ortada savaş değil fakat Ukraynalılar ve Avrupalıları korkutmaya çalışan Washington tehlikesi var.

“SINIRLARIMIZDAN VE ESKİ SOVYET ÜLKELERİNİN TOPRAKLARINDAN ÇEKİLİN”

Güzaltan: ABD’nin Ukrayna’ya yönelik siyasetlerini nasıl değerlendiriyorsunuz? ABD ve Rusya, Ukrayna’da karşı karşıya gelebilir mi?

Popov: Rusların ve Amerikalıların son Ukraynalıya kadar savaşacaklarına dair eski bir şaka var. Bu bir şaka fakat anlaşılan Washington için gerçek. ABD’ye tehdit gördüğümüz konularla ilgili bir liste gönderdik. Talebimiz çok basit; “Sınırlarımızdan ve eski Sovyet ülkelerinin topraklarından çekilin, sınırlarımızda NATO askeri istemiyoruz.”. Bu bölge bizim alanımız ve NATO askerleri, füzeleri, üsleri ve tanklarından temizlenmeli. NATO’nun varlığı Rus vatandaşlarına tehdit oluşturuyor. Devlet Başkanı Vladimir Putin, ısrarla NATO füzelerinin Moskova’ya 5 ila 7 dakika içinde ulaşabileceğini ve bu durumun Rus vatandaşları için tehdit oluşturduğunu söylüyor. Bugün, yeniden NATO ile aramızda tampon bölgeler olmalı. ABD’nin amacı Avrupa’yı gaz altyapımızdan uzaklaştırmak, Avrupa Birliği’nin kendi kontrollerinde kalmalarını istiyorlar. Fakat Alman gaz ithalatının yüzde 40’ını Rusya’dan yapıyor. Fakat bütün bu gerginliğin savaşa dönüşeceğini zannetmiyorum. Savaş ı kimse kazanamaz ve sonucu herkes için yıkım olur.

“UKRAYNA EKONOMİK OLARAK ZOR DURUMDA”

Güzaltan: Ukrayna tarafında ABD konusunda bir hayal kırıklığı olduğunu düşünüyor musunuz?

Popov: Zelenskiy’in Washington’a ekonomi konusunda dert yandığını biliyoruz. Sadece son dönemde 12 milyar USD tutarında zarara uğradılar. Bunlar bizzat Zelenskiy’in ağzından çıkan rakamlar. Savaş sadece bir histeriden ibaret fakat Ukrayna’nın milyarlarca dolarlık kaybı bir gerçek. Kiev, ABD’den ekonomik yardım istedi fakat şu ana kadar aldıkları sadece askeri yardım; 45 uçak dolusu silah ve bazı eski model askeri araçlar. Kimse Ukrayna’nın ekonomisini düşünmüyor. Ukrayna ekonomik olarak zor durumda. Rusya’yla 50 milyar dolarlık ticaret hacimleri 10 milyara inmiş. Rusya pazarını kaybettiler ve Batı onlara yeni bir pazar açmıyor. Trajik bir durum. Gittikçe fakirleşen Ukraynalı emekçilerin ve orta sınıfın bu durumdan rahatsız olduğunu düşünüyorum. Gönderilen silahların hediye olmadığını ve hepsinin bedel karşılığı alındığını belirtmeliyim.

“AVRUPA ÜLKELERİ JOE AMCA’NIN DEĞİL, KENDİ MİLLİ ÇIKARLARINI SAVUNMALI”

Güzaltan: ABD ve Avrupa ülkeleri arasında Ukrayna krizi konusunda siyasi farklılıklar var mı?

Popov: Buna inanmak istiyorum fakat ortada egemen ve bağımsız olmaktan uzak bir Avrupa Birliği (AB) var. ABD, Avrupalıların kararlarına müdahil oluyor. ABD büyük bir pazar ve Avrupalıların bu pazarı kaybetmek istememelerini anlayabilirim. Örneğin, Almanya ve ABD arasında büyük bir ticaret hacmi var fakat bu durum Almanya’nın siyasi kararlarını böylesine etkilememeli. Aynı durum Paris ve Brüksel için de geçerli. Kuzey Akımı 2’yi bu gece faaliyete geçirebiliriz fakat Almanlar tamamı ile siyasi nedenlerle karar almaktan çekiniyor. Avrupa ülkeleri “Joe Amcanın” değil kendi milli çıkarlarını savunmalı

Güzaltan: Minsk sürecinin geleceği var mı?

Popov: Başkan Putin halen Minsk anlaşmasını uygulamaya çalışıyor. Ukrayna ordusu Donbass’ta çevrelendiğinde onları kurtaran Putin’di fakat Kiev tarafında Minsk Anlaşması’nın uygulanmasıyla ilgili bir çaba görmüyoruz. En sonunda Rusya Donbass ve Lugansk Cumhuriyetleri’ni tanıyacaktır. Bunun şahsi fikrim olduğunun altını çizerim. O bölgede yaşayan 720 bin Rus vatandaşının haklarını korumakla mükellefiz.

“PUTİN VE ERDOĞAN’IN SORUNLARA BİR ÇÖZÜM BULACAĞINDAN EMİNİM”

Güzaltan: Türkiye, Moskova ve Kiev arasında ara buluculuk önerdi. Türkiye ve Rusya Ukrayna konusunda hangi zeminde iş birliği yapabilir?

Popov: Zor bir soru. Türkiye, Kırım konusunda Rusya’dan farklı bir siyaset izledi. Ve aynı şekilde Kiev hükümetine, insansız hava araçları başta olmak üzere askeri destekte bulundu.

Fakat diğer yandan Türkiye ile ticari, askeri ve ekonomik ilişkilerimiz mevcut. Maalesef Ukrayna konusunda farklı düşünüyoruz. Suriye’de de benzer bir durum var fakat masaya oturup bu sorunları konuşabildik. Konuşuyor olmamız muhteşem.

Güzaltan: Ara buluculuk konusunda görüşleriniz tam olarak nedir?

Popov: Pek çok ülke Moskova ile Kiev arasında arabuluculuk önerdi. Bence Putin ve Zelenskiy yeteri kadar konuştular ve artık konuşacak bir şey yok. Fransa’da görüştüler fakat bir sonuç çıkmadı. Zelenskiy yükümlülüklerini yerine getirmiyor.

Güzaltan: Cumhurbaşkanı Erdoğan, Kiev’i ziyaret edecek. Bu ziyaretten bir beklentiniz var mı?

Popov: Türkiye ile Ukrayna iki bağımsız ülke ve aralarında ikili ilişkiler var. Aralarında ne isterlerse konuşabilirler. Türkiye’nin Ukrayna’ya silah vermesi elbette bizim için tehdit oluşturuyor çünkü bu silahlar Donbass’ta da kullanılıyor. Fakat Putin ve mevkidaşı Erdoğan bu konuları konuşacaklardır. İkisi birbirine karşı gayet açık ve net. Bir çözüm bulacaklarına eminim. Barışı istemeliyiz. Umarım Kiev de bu konuda aynı doğrultuda düşünüyordur.

“MONTRÖ (BOĞAZLAR SÖZLEŞMESİ) KONVANSİYONU’NA İNANIYORUZ”

Güzaltan: Moskova’nın Montrö (Boğazlar Sözleşmesi) Konvansiyonu’na bakışı nedir? Türkiye ve Rusya Karadeniz’in güvenliğini nasıl sağlayabilir?

Popov: Montrö (Boğazlar Sözleşmesi) Konvansiyonu’na inanıyoruz. Diğer ülkelerin de bu konvansiyonun ilkelerine saygı göstereceğini umuyorum. Türkiye, Karadeniz’e açılan yeni bir kanal (Kanal İstanbul) inşa etmek istiyor. Bu kanal NATO gemileri veya başka ülkelere ait gemilerin Karadeniz’e geçişini sağlayabilir. Hâlihazırda Montrö Konvansiyonu bu durumların hepsini düzenliyor ve Karadeniz’de savaş ihtimalini asgariye indiriyor. Montrö sayesinde, Karadeniz’e kimin girip kimin giremeyeceği konusunda güçlü kurallarımız var. Montrö’de başka ülkelerin savaş gemilerini görmek istemeyiz. Türkiye’nin haklarına saygılıyız. Kendi topraklarınızda elbette istediğiniz yapabilirsiniz fakat Montrö hepimizin saygı göstermesi gereken bir konvansiyon.