Piri Reis Üniversitesi Rektör Yardımcısı Prof. Dr. Erhan Aslanoğlu, CRI Türk’te Tuğçe Akkaş’ın hazırlayıp sunduğu “Dünya Postası” programına konuk oldu. Aslanoğlu, ekonomi gündemini değerlendirdi.

Brent petrol fiyatındaki iniş ve çıkışların Türkiye’deki fiyatlara otomatik olarak yansıdığını kaydeden Prof. Dr. Erhan Aslanoğlu, çıkışların yansımasının daha yoğun hissedildiğini belirtti.

PETROL FİYATINDAKİ İNİŞ VE ÇIKIŞLAR TÜRKİYE’DEKİ FİYATLARA OTOMATİK OLARAK YANSIYOR

Brent petrolün varil fiyatının 120 dolardan 100 dolara düşmesi sürecinde indirimlerin yapıldığını hatırlatan Aslanoğlu’nun açıklamalarından öne çıkanlar şöyle:

“Bugünkü fiyatlar kalıcı olursa 1-2 gün içinde indirim görebiliriz. Fiyatlar gerçek verilerden ziyade haber akışına göre belirleniyor. Çin daha fazla önlem alabilir, dünya ekonomisi yavaşlayabilir bu petrol arzını etkileyebilir, Rusya-Ukrayna savaşının gidişatı, oluşan fiyatlar maalesef arz-talep dengesini yansıtmaktan ziyade haber akışlarının fiyatlanması gibi gidiyor. Oynaklık devam edebilir, Türkiye’de de fiyat oynamaları bu süreçte devam edebilir gibi görünüyor.

AVRUPA’NIN RUSYA’YA RUBLE TEPKİSİ

Rusya, geçmişten bu yana petrol ve doğal gazını ruble ile satmak isteyen bir ülke. Bununla ilgili daha önce de girişimleri olmuştu. Ama dünya ekonomisinde ağırlığı olan ülkelerin rezerv paraları buna ortam vermemişti. Bu ortamda böyle bir çıkış tekrar geldi ama bunu her iki tarafın da kabul etmesi gerekiyor. Avrupa’dan gelen yanıtlar olumsuz gibi görünüyor. Rezerv para küresel ekonominin en büyük sorunlardan birisi ve ülkelerin de en büyük mücadelelerinden biri. Kısa vadede bu tür bir gelişme olacağını zannetmiyorum ama Rusya farklı ülkelerle bu tür bir anlaşma yoluna gidebilir. İlk etapta bir genelleme yapmak çok mümkün olmayacak gibi görünüyor.

ENFLASYON ARTIŞLARI

Tarihi yüksek seviyelerde dolaşan bir enflasyon var. Amerika Birleşik Devletleri’nde (ABD) en son 1980’li yıllarda yüzde 15 seviyelerinde bir enflasyon vardı. Faizi yüzde 20’ye getirerek sonra da enflasyonun 3-4 puan üzerinde bir faiz ödeyerek 10-12 yılda enflasyonu yüzde 2’lere getirdi. ABD’nin yüzde 9’lara giden enflasyonunu kısa sürede kontrol altına alacağını zannetmiyorum. Ben Fed’in hızlı bir çıkış yapacağını düşünüyorum. İlk etapta 3-4 arasına enflasyonu getirecektir ama asıl 2’lere gelmesi daha zaman alacak kanaatindeyim.

İSTANBUL’DAKİ UKRAYNA-RUSYA GÖRÜŞMESİ

Görüşmelerin yüz yüze yapılma noktasına tekrar gelmesi ve sızan haberler var. Bazı noktalarda daha fazla konuda anlaşmanın olacağı yönündeki haberler gerçek olursa piyasaları olumlu etkiler. Enerji fiyatlarında daha fiyatlara gerileme, gıda fiyatlarında gerileme olur. Borsalarda bu tür şirketlerin değer kaybetmesiyle olumsuz bir yansıma olsa bile genel anlamda risk göstergeleri olumluya dönebilir.

TÜRK LİRASININ GİDİŞATI

Türkiye ekonomisi dünyadaki durumdan oldukça fazla etkileniyor. Enflasyonu kontrol altına almak adına dünyadaki enerji ve gıda fiyatlarındaki stresin azalması da önemli olacak. Türkiye’nin enflasyonla daha güçlü bir mücadeleye girmesi gerekecek gibi görünüyor. Dünyanın gidişatı Türkiye açısından belirleyici olacağı için onu izlememiz gerekecek. Şu anda enerji fiyatları enflasyon tarafında stres oluşturduğu için makro dengeler için olumsuz. Enerji konusunda bir gelişme olursa, turizm devreye girecek olursa beklentiler pozitife dönebilir.

4 NİSAN’DAKİ ENFLASYON BEKLENTİSİ

Öncü göstergeler maalesef yüksek bir enflasyonu gösteriyor. Çift haneli olmaz ama 7-9 arası bir rakam olabilir. Maalesef yüksek bir rakam çünkü akaryakıt fiyatları, gıda fiyatları etkiliyor şu aşamada. Ağırlığı yüksek olan et, süt gibi ürünleri dikkate aldığımızda ne yazık ki artış yüksek. 60’ların üzerinde bir noktaya taşıyacak bir rakam göreceğiz, 4 Nisan Pazartesi günü.

DÖVİZ KURLARINDAKİ DEĞİŞİMLER

Döviz kurlarını belirleyen şey, ülkenin cari dengesi o taraf bir stres oluşturacak gibi görünüyor. Enflasyonun yüksek seyretmesi de yine stres oluşturan bir taraf. Dolayısıyla kurdaki süreç dış gelişmelerle daha ilişkili, dış gelişmeler olumlu tarafa dönerse, savaş biter, enerji ve gıdadaki stres azalır, turizm devreye girerse en azından Rusya ve Avrupa’dan gelecekler için sorun olmazsa kurdaki stres bir süre ertelenir. Uygulanacak ekonomi politikaları da önemli. Merkez Bankası sıkılaşma yönünde adımlar atarsa kurdaki süreç farklı olur, atmazsa farklı olabilir. Merkez Bankası’nın para politikasında değişiklik olursa kurla ilgili beklentiler de değişebilir. Belirsizlik var ve gerçekten tahmin yapmak zor.”