Pandemiyle birlikte yaygınlaşan uzaktan çalışmanın yarattığı hak kayıplarına karşı Birleşik Krallık, İrlanda ve Kanada yasal düzenlemeler yapmak için harekete geçti. “Bağlantıyı kesme hakkı” ile mesai saatleri dışında çalışanın rahatsız edilmesinin önüne geçilmek isteniyor.

Covid-19 ile birlikte hayatın bir parçası haline gelen uzaktan çalışma biçimi beraberinde yeni hak kayıplarını da getirdi. Özellikle çalışma saatlerindeki belirsizlik yaşamları olumsuz etkiliyor. Bu konu bazı ülkelerin hükümetlerinin gündeminde. Birleşik Krallık’ta hükümete harekete geçmesi için çağrılar arttı. Birleşik Krallıkta yapılan bir ankete göre; uzaktan çalışanların yaklaşık yüzde 35’i, pandemi sırasında işle ilgili akıl sağlıklarının kötüleştiğini söylerken, yüzde 30’u öncekinden daha fazla saat ücretsiz çalıştıklarını belirtiyor. İrlanda, çalışanların normal çalışma saatleri dışında rutin olarak çalışmak zorunda kalmamasına izin veren bir bağlantı kesme hakkını yakın zamanda tanıttı. Kanada’da federal hükümet benzer bir politikayı araştırıyor. Çalışma Bakanı, kadın işçilerin özellikle ev işleri ve bakım sorumlulukları gibi ücretsiz işlere erkeklerden daha fazla zaman harcadıkları göz önüne alındığında, kadın işçilere özellikle yardımcı olunabileceğini söyledi.

Uzaktan çalışma biçiminin yeni hak kayıpları getirmesi ve diğer ülkelerin “bağlantıyı kesme hakkı” çerçevesinde yaptıkları yasal düzenlemeler CRI Türk’te İlkay Akkaya’nın hazırlayıp sunduğu Yakın Gelecek programında masaya yatırıldı.

Programda Akkaya, “Salgın, dijitalleşme ve teknolojik cihazların iş amaçlı kullanımını artırdı. Bu da sürekli bağlı, her zaman açık ve göreve hazır olma biçimini yaygınlaştırdı. Patronlar teknolojinin nimetlerini 7/24 kullanmayı seviyor.” dedi.

AVRUPA PARLAMENTOSU İŞVERENLERİ UYARDI

Avrupa Parlamentosu’nun ocak ayında yaptığı çağrıyı aktaran Akkaya, “Avrupa Parlamentosu çalışanların mesai saatleri dışında işleriyle ilgili e-posta, mesaj ve aramalara yanıt vermeme hakları olduğuna kanaat getirmiş ve Avrupa Birliği’ne (AB) bir mevzuat hazırlanması gerektiği çağrısında bulunmuştu. Avrupa Parlamentosu’nun bu çıkışı işverene, ‘Mesai dışında çalışanı rahatsız etme.’ mesajı verdi şeklinde yorumlanmıştı.” ifadelerini kullandı.

DEPRESYON, TÜKENMİŞLİK ARTIYOR

İlkay Akkaya, bu konuya ilişkin hazırlanan raporlara da dikkat çekti.

Raporlarda; “Dijitalleşme ve çeşitli teknolojik cihazların çalışmada esnekliği ve özerkliği arttırdığı, işe gidip gelme sürelerini kısalttığı, buna karşın işin yoğunlaşması, çalışma saatlerinin uzaması, iş ve özel hayat arasındaki sınırların aşılması gibi dezavantajlara neden olduğuna işaret ediliyor. Bu durumun da işçi üzerinde bir baskı kurduğu, sonucunda evden çalışanların mesai bitmesinin ardından iletişim kanallarını kapatamadıkları, uzun çalışma saatlerinin ve çalışan üzerindeki artan taleplerin kaygı, depresyon, tükenmişlik gibi çeşitli sağlık sorunlarına yol açtığı” belirtiliyor.

YASAL DÜZENLEMELER YAPAN ÜLKELER VAR

Bağlantıyı kesme hakkına ilişkin daha önceden yasal düzenlemeler yapan ülkeler olduğunu kaydeden Akkaya, “Fransa, İtalya, İspanya, Belçika, Kanada, Hindistan, Filipinler, Lüksemburg ve Portekiz’in yasal düzenlemeleri var. ABD’de ise bu konu gündeme dahi gelmiyor. Bizde de durum farklı değil. Türkiye’de de Covid-19 nedeniyle çalışanlar uzun süre çalışmaktan şikâyetçi. İşverenin cevap vermediği takdirde yaptırım uygulayabileceği baskısıyla zamansız gelen tüm mesajlara yanıt veriliyor. Çalışma saatleri sonrasında ve tatillerde gelen e-postalar, aramalar stres yaratıyor ve aile hayatını bozuyor. Bu hakkın Türkiye’de de gündeme gelmesi kaçınılmaz görünüyor.” dedi.