CGTN / John Gong

Sanayi politikası ve devlet desteği, Amerika Birleşik Devletleri’nin (ABD), Çin’in devletin güdümündeki ulusal kapitalizm modeli olarak tanımlanan sözde merkantilist ve talancı ekonomik tarzı suçlamasının temelinde yatmaktadır. Örneğin, eski ABD Ticaret Temsilcisi (USTR) Robert Lighthizer’in Çin aleyhine hazırladığı 301. bölüm raporundaki sayfaların yaklaşık yarısı bununla ilgilidir.

Daha 2017 yılında Enformasyon Teknolojisi ve Yenilik Vakfı’nın (ITIF) raporunun giriş rotlarında şöyle yazıyordu: “Çin, ticaret, yatırım ve ekonomi politiği yöneten küresel normlar ve kurallar ile özellikle gelişmiş endüstriler olmak üzere sadece ABD ekonomisini değil, aslında tüm küresel ekonomi ve ticaret sistemini tehdit eden Çin hükümetinin sürekli ve hatta hızlanan ‘yenilikçi merkantilist’ tarzı söz konusu olduğunda bir aykırı değerdir.”

ABD SERT SÖYLEMDEN VAZGEÇMİYOR

ITIF, eski ABD Başkanı Donald Trump’ın Çin ile ticaret savaşında teorik ve manevi ilhamlarının çoğunu sağlayan Washington merkezli etkili bir düşünce kuruluşudur. Ancak Washington yönetimi şimdi Çin’i yapmakla itham ettiği şeyi tam olarak yapmak üzere, Kongre’nin her iki kanadının kesinlikle arkasında olduğu kapsamlı bir siyasi uzlaşma ve şimdiye kadar Çin hükümetinin yaptığı şeyi gölgede bırakacak şekilde yapmanın eşiğinde bulunuyor. Temsilciler Meclisi’nin gelecek hafta, 250 milyar dolarlık Amerika Rekabet Yasası’nı ABD teknolojisi, imalatı ve araştırmasını güçlendirme aracı olarak göz önüne alması bekleniyor. 

Yasa tasarısındaki diğer şeylerin yanı sıra yarı iletken çipler üretmek için doğrudan fabrikaların inşasında 52 milyar dolarlık federal destek var. Şimdi bu eyaletin sağladığı teşviklere ilaveten federal bir paradır, örneğin Intel’in yeni yarı iletken fabrikaları inşa etmeyi taahhüt ettiği Arizona eyaletinde on milyarlarca doları kapsamaktadır.  Yasa tasarısının Temsilciler Meclisi versiyonu aynı zamanda kritik malların içerde üretimini desteklemek için 45 milyar dolarlık kredileri ve hibeleri ve özellikle güneş panellerinin üretimini desteklemek amacıyla 600 milyon doları içeriyor. Yasa tasarısı ayrıca bilim, teknoloji, mühendislik ve matematik (STEM) alanlarında derecesi bulunan girişimciler ve akademisyenlere daimi ikamet statüsüne olanak sağlayan yeşil kartlara özel erişim sağlıyor. 

Şimdi bu sanayi politikası ve devlet desteği değilse, başka ne olabilir bilmiyorum.

ABD VE ÇIKARLARI

Washington yönetiminin Beijing’i utanmadan taklit ediyor görünmesi ironik, fakat aynı zamanda eğlendirici, ayrıca muhtemelen bunu çok büyük ölçekte yaparken, Çin’i küresel normları ve kuralları ihlal etmekle de suçluyor. Ancak işin aslı şu ki, sanayi politikası ve devlet destekleri, görünüşte şimdiki gibi olmamasına rağmen, Washington yönetiminin her zaman yaptığı şeydir. Örneğin, Savunma İleri Araştırma Projeleri Ajansı (DARPA) projeleri, Ulusal Sağlık Enstitüsü programı ve diğerleri gibi. Bugün Washington, sadece araştırma ve geliştirmeyi değil, aynı zamanda üretimi doğrudan finanse ediyor ve bunu yasal bir şekilde yapıyor. 

ABD Kongresi’ndeki iki yeni yasa tasarısının merkantilist ya da talancı uygulamalar olarak tanımlanıp tanımlanmadığı konusu bir kenara bırakılsa da aslında bu yasama girişiminin Dünya Ticaret Örgütü’nün (DTÖ) Desteklemeler ve Telafi Edici Önlemler Anlaşması’nı ihlal edip etmeyeceğini sormak meşru bir sorudur. Bana göre, bu karmaşık soruya açık bir yanıt yok, ancak bu kesinlikle DTÖ reformunda ve Beijing ile Washington arasındaki ikili ticaret görüşmelerinde çözülmesi gerekli türden bir meseledir. Şimdilik en azından, Washington yaptığı bir şeyle ilgili olarak Çin’e karşı uyarıcı söylemini hemen durdurmalıdır.