CRI Türk Dış Haberler Servisi

Çin Cumhurbaşkanı Xi Jinping ve Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin arasındaki gerçekleşen zirve uluslararası ilişkilerde denklemi değiştirmeye aday. Beijing 2022 Kış Olimpiyatları kapsamında bir araya gelen iki liderin duyurdukları ortak bildirinin benzerlerinden farklı bir tarihsel öneme haiz olduğu aktarılıyor.

The New Yorker dergisine konuşan,  Wilson Üniversitesi Henry Kissinger Enstitüsü Direktörü Robert Daly, yeni ve detaylandırılmış bildirinin doğrudan Amerika Birleşik Devletleri’nin (ABD) askeri ve ideolojik hegemonyasına meydan okuduğunu belirtti. ABD’nin önde gelen gazetelerinden The Washington Post da salı günü yayımladığı editöryal yazısında” bildiriyi “ortak meydan okuma taslağı” olarak niteledi.

ABD’Lİ DERGİ: NATO GENİŞLEMEKTEN VAZGEÇSİN

Çin ile Rusya’nın yayımladıkları ortak bildiride ABD önderliğindeki NATO ve AUKUS gibi örgütlerin genişlemesine getirdiği itiraz Batı kamuoyunda da tartışmaları beraberinde getirdi. Washington Post gazetesi Atlantik liderlerinin birlikte mücadele etmesini önerirken, Foreign Affairs dergisi ise “NATO’nun kapıları kapatma zamanı geldi” başlıklı bir makale yayımladı. Michael Kimmage imzasını taşıyan makalede şu değerlendirmelere yer verildi:

“Genişletilmiş bir NATO, Sırbistan, Afganistan ve Libya’da askeri olarak yer aldığı için saldırı ve savunma arasında bocalıyor. İttifakın büyüklüğü ve misyonun belirsizliği, NATO’yu büyük bir Avrupa savaşına dâhil etme riski taşıyor. NATO, stratejik amacını yalınlaştırmak ve savunma kapasitesini geliştirmek için daha fazla ülkeyi bünyesine dâhil etmekten açık ve yüksek sesle vazgeçmelidir.”

İDEOLOJİK DÜZLEMDE MÜCADELE

Beş bin kelimeyi aşan metinin ideolojik düzleminde ise evrensel bir değer olmakla birlikte her ülkenin özgül şartlarına uyum sağlaması gereken demokrasinin Washington yönetimi tarafından tek tipleştirilerek dayatılmasına karşı çıkılıyor.

Farklı coğrafyalarda görülen “renkli devrimlere” cephe alan liderler “Rusya ve Çin, dış güçlerin ortak komşu bölgelerinde güvenlik ve istikrarı baltalama girişimlerine, dış güçlerin herhangi bir bahaneyle egemen ülkelerin iç işlerine müdahalesine ve renkli devrimlere karşı çıkmaktadır. Bu alanlarda iş birliği artırılacaktır.” satırlarını kaleme almıştı.

SADECE TESPİT DEĞİL ÇÖZÜM DE VAR

Eski ABD Büyükelçisi Alexander Vershow, Xi ve Putin’in 21 yüzyılın düzeni için “vizyon ortaklığına” yöneldiğini tespit ederken, iki ülke “sırt sırta”, “sınırsız” ve “yasaksız” iş birliğinde bulunacaklarını gizlemiyor. Önümüzdeki dönem Shanghai İş Birliği Örgütü’nün (ŞİÖ) çok kutuplu dünya sisteminin dayanak noktası olarak öne çıkması beklenirken, taraflar tek taraflı yaptırımlara karşı şimdiden kolları sıvadı.

Görüşme kapsamında Rus enerji devi Rsonef ile 100 milyon ton ham petrol için 10, Gazprom’la ise 48 milyar metreküp doğal gaz için 25 yıllık anlaşma imzalandı. Çin’in CGTN kanalı imzalanan enerji sözleşmelerinin aynı zamanda jeopolitik zorluklara karşı bir mesaj olduğunun altını çizerken, iş birliğinin yapay zeka ve uzay araştırmaları boyutu da dikkat çekiyor.

İki ülke yaptığı açıklamada Küresel Yöngüdüm Uydu Sistemi (GLONASS) ve BeiDou Yöngüdüm Uydu Sistemi’nin birlikte çalışmasını sağlama anlaşmasını imzaladı ve yapay zekâ konusunda diyaloğu güçlendirmeye hazır olduklarını bildirdi.